Państwo i Społeczeństwo

Wprowadzenie: W dobie intensywnych procesów globalizacyjnych oraz nasilonej migracji ludności środowiska zawodowe są coraz bardziej zróżnicowane kulturowo, językowo i pokoleniowo. Celem pracy była ocena inteligencji kulturowej wśród pielęgniarek i pielęgniarzy zróżnicowanych pokoleniowo z uwzględnieniem ich cech socjodemograficznych.
Materiał i metody: W badaniach wzięło udział 463 pielęgniarek i pielęgniarzy z terenu południowo-wschodniej Polski. Zastosowano polską wersję Skali Inteligencji Kulturowej. Materiał poddano analizie statystycznej.
Wyniki: Ogólny poziom inteligencji kulturowej wyniósł średnio 4,25, w tym najwyżej został oceniony komponent matapoznawczy – 4,65, zaś najniżej poznawczy – 3,86.
Wnioski: Pielęgniarki i pielęgniarze charakteryzują się umiarkowanym poziomem inteligencji kulturowej, która jest determinowana miejscem zamieszkania, wyznaniem, wiekiem, stażem pracy i wykształceniem

Wprowadzenie: Personel pielęgniarski stanowi najliczniejszą grupę w systemie opieki zdrowotnej na całym świecie. Praca zawodowa związana jest z czynnikami mogącymi wpływać negatywnie na zdrowie fizyczne i psychiczne tej grupy, co skutkuje nieprawidłowymi zachowaniami zdrowotnymi – nałogami, brakiem aktywności fizycznej i nieprawidłową dietą. Czynniki te mogą powodować rozwój chorób sercowo-naczyniowych. Celem pracy była ocena zachowań zdrowotnych pielęgniarek z uwzględnieniem ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych (S-N).
Materiał i metody: Badanie przeprowadzono wśród 154 pielęgniarek i pielęgniarzy. Wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety do oceny ryzyka chorób S-N oraz Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ) i Ateńską Skalę Bezsenności (AIS).
Wyniki: Wyniki badań własnych wykazały, iż ponad połowa badanych (61,04%) mieściła się w średnim i wysokim ryzyku chorób S-N. Średni wynik uzyskany dla IZZ wynosił 76,58 pkt i mieścił się w zakresie 4 stena (wyniki niskie). W podskalach kategorii zachowań zdrowotnych najwyższe średnie wyniki ankietowani uzyskiwali dla kategorii prawidłowe nawyki żywieniowe (3,3) oraz pozytywne nastawienie psychiczne (3,3). Najniższe wyniki badani uzyskali w kategorii praktyki zdrowotne (3,0). Predyktorem podnoszącym ryzyko S-N był wiek w przedziale 31–40 lat, a predyktorami obniżającymi to ryzyko były wykształcenie wyższe oraz wyższy poziom ogólnego wskaźnika IZZ.
Wnioski: Fakt, że ponad połowa badanych (61,04%) wpisuje się w kategorię średniego i wysokiego ryzyka chorób S-N, jest alarmujący. Taki wynik wskazuje na konieczność nie tylko poważnego traktowania ryzyk związanych z tą grupą zawodową, ale także wprowadzenia działań interwencyjnych mających na celu promocję zdrowia i profilaktykę wśród pielęgniarek. Również niskie wyniki poziomu zachowań zdrowotnych sugerują, że perosnel pielęgniarski wymaga więcej uwagi w zakresie interwencji zdrowotnych oraz dostępu do zasobów promujących zdrowy styl życia.

Wprowadzenie: Odpowiednia dawka promieniowania słonecznego wpływa dobroczynnie na zdrowie przez stymulowanie układu odpornościowego, zmniejszenie ryzyka występowania chorób autoimmunologicznych i nowotworowych. Jednakże pomimo zwiększającej się liczby kampanii społecznych dotyczących oparzeń słonecznych wciąż stanowią one poważny problem zdrowotny, zarówno ze względu na częstość występowania, jak i niebezpieczeństwo poważnych powikłań. Celem badania było określenie zakresu podejmowanych zachowań profilaktycznych przeciwdziałających powstawaniu oparzeń słonecznych przez uczniów szkół podstawowych i liceów.
Materiały i metody: W badaniu wzięły udział 224 osoby, z czego 83,48% (n = 187) stanowiły kobiety. Zastosowano autorski kwestionariusz składający się z pytań socjodemograficznych oraz pytań dotyczących profilaktyki oparzeń słonecznych. Badanie miało charakter dobrowolny i anonimowy. Do sprawdzenia istotności statystycznej otrzymanych wyników wykorzystano program Statistica v.13.1. Przyjęto poziom istotności p < 0,05. Wyniki: Aż 3/4 ankietowanych spędza okres wakacyjny nad morzem. Latem młodzież spędza na słońcu od 2 do 4 godzin dziennie. Statystycznie częściej ta forma wypoczynku preferowana jest przez dzieci młodsze. Ponad połowa badanych (58%) doznała oparzeń słonecznych, a częścią ciała najczęściej nimi dotkniętą były plecy (60%). Tylko 47% ankietowanych zawsze stosuje kremy ochronne z filtrem promieniowania ultrafioletowego (UV). Większość badanych (75,45%), nosząc okulary przeciwsłoneczne, nie wybiera tych posiadających filtr UV.
Wnioski: Młodzież szkolna nie stosuje się do części rekomendacji dotyczących profilaktyki przeciwsłonecznej. Istnieje konieczność edukacji społeczeństwa o negatywnych skutkach nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne.

Wprowadzenie: Biegi przeszkodowe (OCR) to rodzaj biegu przełajowego, który został urozmaicony przeszkodami terenowymi wymagającymi dużej sprawności do ich pokonania i który przyciąga osoby poszukujące aktywności fizycznej oraz rozwoju umiejętności. Motywacje do udziału w OCR są kwestią indywidualną i zależą od wielu czynników. Celem badania jest poznanie motywów udziału w OCR oraz ich związku z wybranymi czynnikami socjodemograficznymi.
Materiały i metody: Uczestnicy zostali wybrani podczas masowych wydarzeń OCR i poproszeni o wypełnienie ankiety. Próba obejmowała 144 osoby (53 kobiety, 91 mężczyzn) w wieku 18–70 lat. Zbieranie danych obejmowało pytania socjodemograficzne oraz skalę MPAM-R do oceny motywów.
Wyniki: Sprawność fizyczna, kompetencje i przyjemność były głównymi motywacjami, przy czym przyjemność miała większe znaczenie dla kobiet. Stabilność finansowa i wcześniejsze doświadczenie sportowe były ważnymi czynnikami, które sprzyjały rozpoczęciu przygody z OCR.
Wnioski: Badanie wykazało, że uczestnicy mają złożone motywacje, co podkreśla potrzebę dalszych badań nad motywami uczestnictwa w OCR. Wyniki sugerują, że zrozumienie tych motywów może wspierać rozwój i promocję wydarzeń OCR.

Wprowadzenie: Zwiększenie szerokości kresy białej z oddzieleniem brzuśców mięśni prostych brzucha powyżej normalnej odległości definiowane jest jako diastaza/ rozstęp mięśni prostych brzucha (RMPB). Dysfunkcja występuje u obu płci w różnym wieku, jednak najczęściej opisywana jest w literaturze jako zdarzenie poporodowe. Według statystyk nawet 60% kobiet po porodzie wymaga z tego powodu fizjoterapii. Celem pracy było porównanie szerokości i grubości kresy białej mięśnia prostego brzucha w różnych pozycjach ciała u kobiet w późnym okresie poporodowym i nieródek z wykorzystaniem rehabilitacyjnego obrazowania ultrasonograficznego.
Materiał i metody: Do udziału w badaniu zaproszono 40 kobiet w wieku 20–50 lat. Podzielono je na dwie grupy: grupę kobiet minimum rok po porodzie i grupę kontrolną, w której znalazły się nieródki. Badanie składało się z czterech elementów: wywiadu, oceny postawy ciała, badania manualnego kresy białej oraz badania ultrasonograficznego kresy w różnych pozycjach ciała.
Wyniki: Z przeprowadzonego badania wynika, że wyższe wartości średnie szerokości kresy białej obserwowano w grupie kobiet po porodzie. Pomiary w spoczynku były wyższe niż podczas aktywności, a zmiana ułożenia ciała na pozycję stojącą wykazała wzrost szerokości kresy białej nad pępkiem. We wszystkich pomiarach szerokości kresy białej w grupach kobiet w późnym okresie poporodowym i nierodzących wykazano istotność statystyczną p < 0,05. Wnioski: Szerokość kresy białej badana za pomocą rehabilitacyjnego obrazowania ultrasonograficznego (RUSI) jest istotnie większa powyżej pępka niż poniżej pępka zarówno u kobiet po porodzie, jak i nieródek we wszystkich badanych pozycjach ciała, co może predysponować do częstszego występowania przepuklin w tej lokalizacji. Zaleca się badanie pacjentek szczególnie narażonych na upośledzenie funkcji kresy białej w pozycji leżącej i stojącej.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) wpływa na znaczne pogorszenie zdrowia i jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów na świecie. Odpowiednia diagnostyka jest podstawą wielokierunkowego postępowania terapeutycznego w tej grupie chorych. Zasadniczym badaniem wśród osób z POChP jest spirometria, która uzupełniana jest o pomiar zdolności dyfuzyjnej płuc dla dwutlenku węgla. Bodypletyzmografia umożliwia ocenę drożności dróg oddechowych i objętości płuc. Wydolność wysiłkową można ocenić także z wykorzystaniem 6-minutowego testu marszowego. Badania czynnościowe pełnią ważną rolę w rozpoznawaniu zaburzeń układu oddechowego, a także w monitorowaniu i ocenie efektów zaleconej terapii lekowej w chorobach obturacyjnych. Celem pracy jest dokonanie charakterystyki metod diagnostycznych stosowanych w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc.

W artykule opisano przypadek 40-letniej pacjentki, u której w 30. tygodniu ciąży rozpoznano zaawansowaną wznowę czerniaka z mutacją BRAF V600E. Stan ogólny pacjentki, odchylenia w badaniach laboratoryjnych oraz współistnienie przewlekłego zespołu wykrzepiania wewnątrznaczyniowego zdecydowały o zakończeniu ciąży drogą cięcia cesarskiego w 31. tygodniu ciąży. Z powodu szybkiej progresji choroby pacjentka zmarła w 25. dniu po urodzeniu zdrowego dziecka.

Wprowadzenie: Programy lekowe są kluczowym instrumentem polityki refundacyjnej w Polsce, który umożliwia finansowanie innowacyjnych i wysokokosztowych terapii w ściśle określonych populacjach pacjentów. Celem pracy była analiza finansowania programów lekowych w Polsce w latach 2016–2024 jako elementu polityki refundacyjnej i zdrowotnej.
Materiał i metody: Przeprowadzono retrospektywną analizę opisową danych wtórnych z obwieszczeń refundacyjnych ministra zdrowia oraz zagregowanych danych Bazy Analiz Systemowych i Wdrożeniowych. Oceniono zmiany skali programów, w liczbie pacjentów i wydatkach (leki, świadczenia) oraz rozbieżności między kwotami sprawozdanymi i rozliczonymi.
Wyniki: W latach 2016–2024 liczba programów wzrosła z 73 do 133, liczba cząsteczek z 161 do 392, a liczba pacjentów z 105,6 tys. do 302,1 tys. Koszty łączne zwiększyły się z 3,157 mld zł do 12,547 mld zł; koszt na pacjenta wzrósł z 29 896 zł do 41 533 zł, a udział kosztów świadczeń z 8,1% do 11,4%. W 2024 r. rozliczono 95,37% kwot sprawozdanych (luka 613,8 mln zł).
Wnioski: Finansowanie programów lekowych rosło szybciej niż wolumen leczenia, a rosnący udział kosztów świadczeń wskazuje na zwiększenie znaczenia diagnostyki i monitorowania. Narastająca luka na linii sprawozdane–rozliczone może zagrażać płynności realizatorów (szpitali) i wymaga systematycznego monitorowania.