Państwo i Społeczeństwo / State and Society

Architektura społeczna oparta na potrzebach i oczekiwaniach lokalnych społeczności, odpowiadająca naturalnym warunkom środowiska, czerpiąca inspiracje z tradycji miejsca i doświadczeń budowlanych wypracowanych przez pokolenia to cechy charakteryzujące twórczość architekta Diébédo Francisa Kéré. Artykuł ma na celu przedstawienie doświadczeń architekta w budowaniu świadomości lokalnej społeczności jako ważnego czynnika przynależności do miejsca i sposobów kształtowania architektury. Jako metodę wykorzystano analizę wybranych przykładów realizujących cechy architektury świadczące o aktywności społecznej mieszkańców zmierzającej do poprawy ich życia. Zamiarem artykułu jest ukazanie świadomego edukacyjnego działania architekta jako czynnika integracji społecznej, ochrony dziedzictwa kulturowego sztuki budowlanej Afryki i rozwoju myśli architektonicznej.

Celem artykułu jest ukazanie historii i kontekstu powstania muzeum uniwersalnego – Luwru w Abu Zabi, zaprojektowanego przez pracownię architektoniczną Jeana Nouvela i oddanego do użytku w 2017 r. Budynek ten – począwszy od genezy powstania, sposobu budowania kolekcji oraz schematu funkcjonowania, a skończywszy na spektakularnej formie zwieńczonej monumentalną kopułą – jest przedsięwzięciem unikatowym w skali światowej. To muzeum, które za pomocą sztuki opowiada o wielowątkowej historii społeczeństw z różnych części świata. Ta wyjątkowa realizacja jest analizowana nie tylko w kontekście lokalnym, ale też szerszym – globalnym, z uwzględnieniem wybranych dzieł architektury oraz sztuki. Artykuł może być inspiracją oraz punktem wyjścia dla kolejnych opracowań dotyczących kształtowania nowoczesnych przestrzeni muzealnych prezentujących przekrojowe ekspozycje z zakresu różnych dziedzin sztuki, stylów i epok.

Artykuł ma na celu przeanalizowanie znaczenia metody projektowania, która priorytetyzuje empatyczne podejście do użytkownika w ramach kształcenia w obszarze architektury wnętrz. Human Centered Design, czyli projektowanie skoncentrowane na człowieku, odgrywa kluczową rolę w projektowaniu wnętrz, zaspokajając nie tylko względy estetyczne, ale także funkcjonalne potrzeby ludzi. Użytkownik przestrzeni postawiony jest w centrum procesu projektowania, a projekt musi być dopasowany do tego, jakie dana osoba ma potrzeby, upodobania, ograniczenia, jaki styl życia prowadzi, co jest dla niej ważne. W procesie kształcenia studentów w ramach przedmiotu architektura wnętrz niezwykle istotne jest holistyczne podejście, które na pierwszym miejscu stawia dążenie do zrozumienia pragnień użytkowników i poprawę dobrostanu osób wchodzących w interakcję z projektowaną przestrzenią. Ukierunkowując proces projektowy na empatyzację, możemy zidentyfikować realne preferencje i tworzyć rozwiązania, które skutecznie zaspokajają potrzeby – są innowacyjne, inkluzywne i intuicyjne. Prezentowane prace studenckie pokazują różnorodność autorskich rozwiązań opracowanych z wykorzystaniem metodyki HCD w odniesieniu do tematu opracowania przestrzeni mieszkalnej dedykowanej określonemu użytkownikowi.

W artykule przedstawiono wyniki badań, w których wykorzystano opisowe podejście analityczne w celu zidentyfikowania współczesnych teorii urbanistycznych powiązanych z problematyką przekształceń i rozwoju małych miast, w tym koncepcji zrównoważonego rozwoju i procesów rewitalizacyjnych. Przeanalizowano współczesne teorie i idee urbanistyczne, które są wykorzystywane w działaniach mających na celu poprawę jakości życia w mieście. Prześledzono wybrane dokumenty unijne oraz przykłady dobrych praktyk w zakresie programów wspierających rewitalizację małych miast. Na tej podstawie przybliżono możliwości wykorzystania najlepszych sposobów realizacji procesów rewitalizacyjnych na przykładzie projektu „Petites Villes de Demain” realizowanego we Francji.

Machizukuri narodziło się w Japonii w drugiej połowie lat 60. XX w. jako sposób na aktywne zaangażowanie lokalnych społeczności w poprawę jakości ich otoczenia. Metoda ta, oprócz uwzględnienia fizycznej struktury miasta, koncentruje się również na aspekcie społecznym, zakorzenionym w tradycji, kulturze, strukturach przemysłowych i edukacji. Japońskie machizukuri stało się unikalnym przykładem oddolnego, kreatywnego podejścia opartego na zbiorowym działaniu i wykorzystaniu lokalnych zasobów. Jest to radykalna alternatywa wobec scentralizowanego, odgórnego podejścia japońskiego planowania urbanistycznego (toshikeikaku), która odgrywa istotną rolę w regeneracji społeczeństwa obywatelskiego w Japonii. W pracy podjęta została analiza metody machizukuri wraz z przedstawieniem jej zastosowania w wybranych miastach japońskich.

Celem artykułu jest porównanie metod projektowania architektury Alejandra Araveny i Petera Zumthora implementowanych w ich realizacjach o wysokim społecznym oddziaływaniu. Metody te i ich zastosowanie poddano analizie według kryteriów architektury społecznej, przyjmując, że jest ona ideą projektowania na podstawie precyzyjnych, realnych scenariuszy ludzkich potrzeb i możliwości. O ile socjalny charakter metody Araveny i projektów kierowanej przez niego pracowni Elemental jest powszechnie uznawany, o tyle twórczość Zumthora nie jest kojarzona z ideami społecznymi, lecz przeciwnie – subiektywnymi i artystycznymi. Jednak w metodzie Zumthora dostrzeżono nie mniej precyzyjne podejście do potrzeb architektonicznych przyszłych użytkowników, a wybrane do analizy realizacje zachęcają do badania w aspekcie ich społecznych wartości. Zauważono, że pomimo skrajnie odmiennych środowisk odbiorców architektury i jej estetycznych wartości w obydwu przypadkach realizuje ona społeczne oczekiwania i potrzeby. Badanie wykazało kilka zaskakująco podobnych rozwiązań w projektach jednostek mieszkalnych obu architektów. We wnioskach wskazano, że wysoka jakość estetyczna mieszkania może ograniczać jego nieformalny rozwój.

Katedra Notre Dame i Wielki Łuk Braterstwa są ikonicznymi budowlami Paryża, stanowiącymi o jego tożsamości architektonicznej, urbanistycznej i kulturowej. Wymiar społeczny budowli wykracza poza konkretne, przypisane im funkcje, materialne formy istniejące w krajobrazie oraz wpływ, jaki wywierają na najbliższe otoczenie i strukturę przestrzenną miasta.
W artykule potwierdzono tezę, że zarówno średniowieczna świątynia rzymskokatolicka, jak i siedziba administracji współczesnego świeckiego państwa, mimo istotnych różnic na poziomie znaczeń symbolicznych i czasu powstania, wykazują zdolność integrowania wspólnoty mieszkańców wokół budowli-symboli. Mogą też bezkonfliktowo współistnieć i uzupełniać się jako ważne elementy witalnej, heterogenicznej miejskiej przestrzeni publicznej, do której użytkowania demokratyczne prawo i dostęp ma cała wspólnota obywateli. W badaniach zastosowano metodę historyczno-interpretacyjną wspartą aparatem pojęciowym krytycznej teorii miejskiej czerpiącej inspiracje z pism Henri Lefebvre’a dotyczących prawa do miasta i produkcji przestrzeni.

W roku akademickim 2022/2023 na Wydziale Architektury i Sztuk Pięknych Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego przeprowadzono konkurs studencki na Projekt Roku i Nagrodę Stowarzyszenia Budowniczych Domów i Mieszkań. Tematem projektu był teren placu targowego pomiędzy Halą Targową a zmodernizowaną linią Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej w Krakowie. W konkursie wzięły udział prace wyłonione z wszystkich projektów wykonanych w ramach ćwiczenia semestralnego o programie poszerzonym w stosunku do realizowanego zwykle zadania standardowego.
Celem badań przedstawionych w artykule jest ocena możliwości i metod zintegrowanego nauczania łączącego teorię z praktyką przez konfrontowanie podejścia studentów, nauczycieli akademickich i deweloperów do realnych problemów przekształcania miejskiej zabudowy. W artykule krytycznej analizie poddano uzyskane efekty eksperymentu dydaktycznego, wskazując jego przeważające mocne i pozostające w mniejszości słabe strony.