Współczesne teorie urbanistyczne a kierunki przekształceń małych miast w kontekście polityki Unii Europejskiej dotyczącej ich rewitalizacji

Elżbieta Przesmycka

doi:10.48269/2451-0858-pis-2025-1-004

Opublikowane: 2025-06-23

Tom 25 Nr 1 (2025)

Współczesne teorie urbanistyczne a kierunki przekształceń małych miast w kontekście polityki Unii Europejskiej dotyczącej ich rewitalizacji

Elżbieta Przesmycka

Dział: Architektura i urbanistyka

https://doi.org/10.48269/2451-0858-pis-2025-1-004

Abstrakt

W artykule przedstawiono wyniki badań, w których wykorzystano opisowe podejście analityczne w celu zidentyfikowania współczesnych teorii urbanistycznych powiązanych z problematyką przekształceń i rozwoju małych miast, w tym koncepcji zrównoważonego rozwoju i procesów rewitalizacyjnych. Przeanalizowano współczesne teorie i idee urbanistyczne, które są wykorzystywane w działaniach mających na celu poprawę jakości życia w mieście. Prześledzono wybrane dokumenty unijne oraz przykłady dobrych praktyk w zakresie programów wspierających rewitalizację małych miast. Na tej podstawie przybliżono możliwości wykorzystania najlepszych sposobów realizacji procesów rewitalizacyjnych na przykładzie projektu „Petites Villes de Demain” realizowanego we Francji.

Słowa kluczowe:

małe miasta , rewitalizacja , teorie urbanistyczne , jakość życia , dobre praktyki , społeczeństwo , program „Petites Villes de Demain” (Małe Miasta Jutra)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Przesmycka, Elżbieta. „Współczesne Teorie Urbanistyczne a Kierunki przekształceń małych Miast W kontekście Polityki Unii Europejskiej dotyczącej Ich Rewitalizacji”. Państwo I Społeczeństwo State and Society, t. 25, nr 1, czerwiec 2025, s. 93-112, doi:10.48269/2451-0858-pis-2025-1-004.

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Agence nationale de la cohésion des territories, Action cœur de ville, https://agence-cohesion-territoires.gouv.fr/action-coeur-de-ville-42 [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Agence nationale de la cohésion des territories, Petites villes de demain, https://agence-cohesion-territoires.gouv.fr/petites-villes-de-demain-45 [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Association des Petites Villes de France, La Confédération des Petites Villes de l’Union européenne, https://www.apvf.asso.fr/lapvf/la-confederation-des-petites-villes-de-lunion-europeenne/ [dostęp: 12.08.2024].
Google Scholar

Augustyn A., Polityka miejska w Polsce w świetle polityki spójności UE na lata 2014–2020, „Problemy Rozwoju Miast” 2012, R. IX, z. 2, s. 7–15.
Google Scholar

Bailleul H., Baudelle G., Josselin J.-P., Editorial: Les petites villes européennes comme enjeu d’équité territoriale, „Belgeo” 2019, no. 3, https://doi.org/10.4000/belgeo.35110.
Google Scholar

Balińska A., Turystyka wiejska w kontekście teorii rozwoju endogenicznego, „Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu. Roczniki Naukowe” 2016, t. XVIII, z. 2, s. 21–26.
Google Scholar

Bartosiewicz B., Kamiński T., Wykorzystanie funduszy unijnych w małych miastach w Polsce w latach 2007–2013 – ujęcie przestrzenne, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica” 2014, nr 18, s. 3–22.
Google Scholar

Bell D., Jayne M., Small Cities? Towards a Research Agenda, „International Journal of Urban and Regional Research” 2009, vol. 33, issue 3, s. 683–699, https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2009.00886.x.
Google Scholar

Britannica, The Editors of Encyclopaedia, Andrés Duany and Elizabeth Plater-Zyberk, Encyclopedia Britannica, 30.04.2024, https://www.britannica.com/biography/Andres-Duany-and-Elizabeth-Plater-Zyberk [dostep: 14.08.2024].
Google Scholar

Chandra R., Endogenous Growth in Historical Perspective. From Adam Smith to Paul Romer Palgrave Macmillan, Cham 2022, https://doi.org/10.1007/978-3-030-83761-7.
Google Scholar

Chądzyńska E., Wpływ funduszy Unii Europejskiej na rozwój małych miast dolnośląskich w okresie 2004–2012, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica” 2014, nr 18, s. 75–89.
Google Scholar

Compact cities: Sustainable urban forms for developing countries, eds. M. Jenks, R. Burgess, Spon, London 2000.
Google Scholar

Confederation of Towns and Municipalities of Europe, http://smalltowns.eu/ [dostęp: 20.08.2024].
Google Scholar

Durand C., Petites villes de demain: un programme au service de la revitalisation des petites villes et de la création de projets de territoires, „Architecture, aménagement de l’espace” 2023, dumas-04157652.
Google Scholar

Ehrlich M. v., Overman H.G., Place-Based Policies and Spatial Disparities across European Cities, „Journal of Economic Perspectives” 2020, vol. 34, no. 3, s. 128–149, https://doi.org/10.1257/jep.34.3.128.
Google Scholar

European Cities in the Process of Constructing and Transmitting European Cultural Heritage, eds. E.M. Mach, P. Kubicki, Księgarnia Akademicka,
Google Scholar

Kraków 2022.
Google Scholar

Europejska Rada Urbanistów, Nowa Karta Ateńska 2003. Wizja miast XXI w., Lizbona, 20 listopada 2003 r., tłum. z fr. S. Wyganowski, przekł. porównawczy z edycji ang. i red. S. Furman, B. Wyporek, Towarzystwo Urbanistów Polskich.
Google Scholar

Farelnik E., Contemporary concepts of small town development, „Ekonomia i Prawo. Economics and Law” 2023, vol. 22, issue 3, s. 497–515, https://doi.org/10.12775/EiP.2023.027.
Google Scholar

Florczak W., Koncepcja wzrostu endogenicznego i gospodarki opartej na wiedzy w naukach ekonomicznych, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2009, t. LXXX, s. 215–239.
Google Scholar

Florida R.L. The rise of the creative class, updated 2019 paperback ed., Basic Books, New York 2019.
Google Scholar

Forum Rozwoju Lokalnego, https://forumrozwojulokalnego.pl/ [dostęp: 20.08.2024].
Google Scholar

Grant J.L., New Urbanism, [w:] International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, ed. J.D. Wright, 2nd edition, Elsevier, Amsterdam 2015, s. 809–814, https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.74021-9.
Google Scholar

Grant J., Planning the Good Community: New Urbanism in Theory and Practice, Routledge, London 2005, https://doi.org/10.4324/9780203479469.
Google Scholar

Grobelny R., Endogenne potencjały rozwoju zrównoważonego – wstęp, Forum Rozwoju Lokalnego, https://forumrozwojulokalnego.pl/uploads/attachment/file/3280/Ryszard_Grobelny-prez.pdf [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Grossmann K., Mallach A., The small city in the urban system: complex pathways of growth and decline, „Geografiska Annaler: Series B, Human Geography” 2021, vol. 103, issue 3, s. 169–175, https://doi.org/10.1080/04353684.2021.1953280.
Google Scholar

Hanzl M., Partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym w europejskim programie wspólnotowym URBACT, „Zarządzanie Krajobrazem Kulturowym” 2008, nr 10, s. 567–578.
Google Scholar

Heider B., What Drives Urban Population Growth and Shrinkage in PostSocialist East Germany?, „Growth and Change” 2019, vol. 50, issue 4, s. 1460–1486.
Google Scholar

Kaczmarek U., Kaczmarek T., Geneza i przesłanki członkostwa małych miast w sieci Cittàslow. Przykłady z Niemiec, Włoch i Polski. „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” 2024, t. 18, nr 69, s. 215–233, https://doi.org/10.14746/rrpr.2024.69.13.
Google Scholar

Lecomte L., Dijkstra L., Towns in Europe: A technical paper, October 2023, https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/work/towns_in_europe_technical_paper.pdf [dostęp: 21.08.2024].
Google Scholar

Lorens P., Civilizing the public participation practice in post-transition countries, „IOP Conference Series: Materials Science and Engineering” 2019, vol. 603, 052048, https://doi.org/10.1088/1757-899X/603/5/052048.
Google Scholar

Lorens P., Równoważenie rozwoju przestrzennego miast w Polsce, „Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN” 2015, nr 161, s. 75–81.
Google Scholar

Markiewicz E., Third Places in the Era of Virtual Communities, „Studia Periegetica” 2019, nr 4(28), https://doi.org/10.26349/st.per.0028.01.
Google Scholar

Mazur-Belzyt K., Równoważenie rozwoju małego miasta w XXI wieku – ujęcie teoretyczne, „Studia Miejskie” 2016, t. 22, s. 23–34.
Google Scholar

Mazur-Belzyt K., Współczesne podstawy rozwoju małych miast na przykładzie sieci miast Cittaslow, „Problemy Rozwoju Miast” 2014, R. XI, z. 3, s. 39–45.
Google Scholar

Mensah J., Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review, „Cogent Social Sciences” 2019, vol. 5, issue 1, article: 1653531, https://doi.org/10.1080/23311886.2019.1653531.
Google Scholar

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, LEADER/Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS), https://www.gov.pl/web/rolnictwo/-leaderrozwoj-lokalny-kierowany-przez-spolecznosc-rlks [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Mišura P., Small cities, the potential best place to live in Europe?, urbact.eu, 11.01.2024, https://urbact.eu/small-cities-potential-best-place-live-europe [dostęp: 23.01.2025].
Google Scholar

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Zakres programu, https://www.gov.pl/web/nfosigw/zakres-programu [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Ogrodnik K., Idea miasta zwartego – definicja, główne założenia, aktualne praktyki, „Architecturae et Artibus” 2015, nr 4, s. 35–42.
Google Scholar

Pancer-Cybulska E., Miasta w polityce spójności Unii Europejskiej, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania” 2014, t. 3, nr 37, s. 127–135.
Google Scholar

Portail du patrimoine par la Fondation du patrimoine, Le programme Petites villes de demain et patrimoine (PVD), https://www.portailpatrimoine.fr/resource/866/programme-petites-villes-de-demain [dostęp: 12.09.2024].
Google Scholar

Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy (Dz.U. z 31 lipca 2023 r., poz. 1472).
Google Scholar

Schwarz K., Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna, Noty tematyczne o Unii Europejskiej – Parlament Europejski, 10.2023, https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/93/spojnosc-gospodarcza-spoleczna-i-terytorialna [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Solarek K., Współczesne koncepcje rozwoju miasta, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 2011, t. 56, z. 4, s. 51–71.
Google Scholar

Stern D.L., Dimitrov M., As Eastern Europe shrinks, rural Bulgaria is becoming a ghost land, „Los Angeles Times”, 21.07.2020, https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-07-21/eastern-europe-population-decline-rural-bulgaria [dostęp: 3.02.2025].
Google Scholar

Studenckie Koło Naukowe „Kąt”, Miasto zwarte (Compact City), Plan Działań dla Miast. Instytut Rozwoju Miast i Regionów, 10.09.2022, https://pdm.irmir.pl/narzedziownik/lad-przestrzenny-i-urbanistyka/miasto-zwarte-compact-city [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

URBACT, https://urbact.eu/ [dostęp: 10.08.2024].
Google Scholar

Wajda M., Polityka miejska w nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej 2021–2027: ewolucja czy rewolucja we wspieraniu miast?, „Studia z Polityki Publicznej” 2023, t. 10, nr 2, s. 9–27, https://doi.org/10.33119/KSzPP/2023.2.1.
Google Scholar

Wybrane teorie urbanistyki współczesnej, red. P. Lorens, I. Mironowicz, Akapit-DTP, Gdańsk 2013.
Google Scholar