Stanojevic S, Kaminsky DA, Miller MR, Thompson B, Aliverti A, Barjaktarevic I, Cooper BG, Culver B, Derom E, Hall GL, Hallstrand TS, Leuppi JD, MacIntyre N, McCormack M, Rosenfeld M, Swenson ER. ERS/ATS technical standard on interpretive strategies for routine lung function tests. Eur Respir J. 2022; 60(1): 2101499, https://doi.org/10.1183/13993003.01499-2021.
Google Scholar
Kouri A, Dandurand RJ, Usmani OS, Chow C-W. Exploring the 175-year history of spirometry and the vital lessons it can teach us today. Eur Respir Rev. 2021;30(162): 210081, https://doi.org/10.1183/16000617.0081-2021.
Google Scholar
3. Kahnert K, Jörres RA, Behr J, Welte T. The Diagnosis and Treatment of COPD and Its Comorbidities. Dtsch Arztebl Int. 2023; 120(25): 434–444, https://doi.org/10.3238/arztebl.m2023.027.
Google Scholar
4. Agustí A, Celli BR, Criner GJ, Halpin D, Anzueto A, Barnes P, Bourbeau J, Han MK, Martinez FJ, Montes de Oca M, Mortimer K, Papi A, Pavord I, Roche N, Salvi S, Sin DD, Singh D, Stockley R, López Varela MV, Wedzicha JA, Vogelmeier CF. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease 2023 Report: GOLD Executive Summary. Eur Respir J. 2023; 61(4): 2300239, https://doi.org/10.1183/13993003.00239-2023.
Google Scholar
5. Miki M, Satoh K. [Genetic risk factors for chronic obstructive pulmonary disease (COPD)]. Nihon Rinsho. 1999; 57(9): 1954–1958 [Article in Japanese].
Google Scholar
6. Da Costa CH, Noronha Filho AJ, Marques E Silva RMF, da Cruz TF, de Oliveira Monteiro V, Pio M, Rufino RL. Alpha 1-antitrypsin deficiency in patients with chronic obstructive pulmonary disease patients: is systematic screening necessary?. BMC Res Notes. 2019; 12(1): 10, https://doi.org/10.1186/s13104-018-4043-9.
Google Scholar
7. Silverman EK. Progress in chronic obstructive pulmonary disease genetics. Proc Am Thorac Soc. 2006; 3(5): 405–408, https://doi.org/10.1513/pats.200603-092AW.
Google Scholar
8. Salvi SS, Barnes PJ. Chronic obstructive pulmonary disease in non-smokers. Lancet. 2009; 374(9691): 733–743, https://doi.org/10.1016/S0140-6736(09)61303-9.
Google Scholar
9. Eisner MD, Anthonisen N, Coultas D, Kuenzli N, Perez-Padilla R, Postma D, Romieu I, Silverman EK, Balmes JR; Committee on Nonsmoking COPD, Environmental and Occupational Health Assembly. An official American Thoracic Society public policy statement: Novel risk factors and the global burden of chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med. 2010; 182(5): 693–718, https://doi.org/10.1164/rccm.200811-1757ST.
Google Scholar
10. Lam KBH, Yin P, Jiang CQ, Zhang WS, Adab P, Miller MR, Thomas GN, Ayres JG, Lam TH, Cheng KK. Past dust and GAS/FUME exposure and COPD in Chinese: the Guangzhou Biobank Cohort Study. Respir Med. 2012; 106(10): 1421–1428, https://doi.org/10.1016/j.rmed.2012.05.009.
Google Scholar
11. Svanes C, Sunyer J, Plana E, Dharmage S, Heinrich J, Jarvis D, de Marco R, Norbäck D, Raherison C, Villani S, Wjst M, Svanes K, Antó JM. Early life origins of chronic obstructive pulmonary disease. Thorax. 2010; 65(1): 14–20, https://doi.org/10.1136/thx.2008.112136.
Google Scholar
12. De Marco R, Accordini S, Marcon A, Cerveri I, Antó JM, Gislason T, Heinrich J, Janson C, Jarvis D, Kuenzli N, Leynaert B, Sunyer J, Svanes C, Wjst M, Burney P; European Community Respiratory Health Survey (ECRHS). Risk factors for chronic obstructive pulmonary disease in a European cohort of young adults. Am J Respir Crit Care Med. 2011; 183(7): 891–897, https://doi.org/10.1164/rccm.201007-1125OC.
Google Scholar
13. Zielonka TM. Wskazania i przeciwwskazania do wykonania badań czynnościowych układu oddechowego [in:] Zielonka TM, Lubiński W, Gutkowski P (red.). Spirometria dla lekarzy. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2018: 27–39.90
Google Scholar
14. Górecka D, Jassem E, Pierzchała W, Śliwiński P. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc dotyczące rozpoznawania i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Pneumonol Alergol Pol. 2012; 80(3): 220–254.
Google Scholar
15. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Spirometry For Health Care Providers; https://goldcopd.org/wp-content/uploads/2016/04/GOLD_Spirometry_2010.pdf [dostęp: 10.05.2025].
Google Scholar
16. Doherty DE. A review of the role of FEV1 in the COPD paradigm. COPD. 2008;5(5): 310–318; https://doi.org/10.1080/15412550802363386.
Google Scholar
17. Enright PL, Studnicka M, Zieliński J. Spirometry to detect and manage chronic obstructive pulmonary disease and asthma in the primary care setting [in:] Gosselink
Google Scholar
R, Stam H (eds.). Lung Function Testing. European Respiratory Society Sheffield 2005: 1–14.
Google Scholar
18. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ftyzjopneumonologicznego dotyczące wykonywania badań spirometrycznych. Oprac. komisja pod przewodnictwem W Tomalaka. PTF, Warszawa 2004; https://scispace.com/pdf/zalecenia-polskiego-towarzystwa-ftyzjopneumonologicznego-389vnld81x.pdf [dostęp: 19.08.2025].
Google Scholar
19. Przybyłowski T, Przybyłowska K. Badania czynnościowe układu oddechowego [in:] Chazan R (red.). Standardy diagnostyczno-terapeutyczne w chorobach układu oddechowego: wskazówki praktyczne. Wyd. 2. α-Medica Press, Bielsko-Biała 2018:284–329.
Google Scholar
20. Van Schayck CP, Loozen JMC, Wagena E, Akkermans RP, Wesseling GJ. Detecting patients at a high risk of developing chronic obstructive pulmonary disease in general practice: cross sectional case finding study. BMJ. 2002; 324(7350): 1370, https://doi.org/10.1136/bmj.324.7350.1370.
Google Scholar
21. Marek K. Zaburzenia oddychania w chorobach zawodowych [w:] Ocena czynności płuc w chorobach układu oddechowego. Kowlaski J, Koziorowski A, Radwan L (red.). Borgis, Warszawa 2004: 255–273.
Google Scholar
22. Evans SE, Scanlon PD. Current practice in pulmonary function testing. Mayo Clin Proc. 2003; 78(6): 758–763, https://doi.org/10.4065/78.6.758.
Google Scholar
23. Derom E, van Weel C, Liistro G, Buffels J, Schermer T, Lammers E, Wouters E, Decramer M. Primary care spirometry. Eur Respir J. 2008; 31(1): 197–203, https://doi.org/10.1183/09031936.00066607.
Google Scholar
24. Zielonka TM Restrykcyjny typ zaburzeń [in:] Zielonka TM, Lubiński W, Gutkowski P (red.). Spirometria dla lekarzy. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2018: 75–92.
Google Scholar
25. Criée CP, Sorichter S, Smith HJ, Kardos P, Merget R, Heise D, Berdel D, Köhler D, Magnussen H, Marek W, Mitfessel H, Rasche K, Rolke M, Worth H, Jörres RA. Body plethysmography – its principles and clinical use. Respir Med. 2011; 105(7): 959–971, https://doi.org/10.1016/j.rmed.2011.02.006.
Google Scholar
26. Boros P. Bodypletyzmografia, cz 2. Wskazania, przeciwwskazania, interpretacja wyników. Mp.pl. 5.10.2018; https://www.mp.pl/spirometria/bodypletyzmografia/182114,bodypletyzmografia-cz-2-wskazania-przeciwwskazania-interpretacja-wynikow
Google Scholar
[dostęp: 23.04.2025].
Google Scholar
27. Kowalski J. Badanie pletyzmograficzne [w:] Zielonka TM, Lubiński W, Gutkowski P (red.). Spirometria dla lekarzy. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2018: 93–104.
Google Scholar
28. Guerrero-Zúñiga S, Vázquez-García JC, Gochicoa-Rangel L, Cid-Juárez S, Benítez-Pérez R, del-Río-Hidalgo R, Torre-Bouscoulet L. Pletismografía corporal: recomendaciones y procedimiento. Neumología y Cirugía de Tórax. 2016; 75(4):296–307, https://doi.org/10.35366/69371.
Google Scholar
29. Berzon R, Riedel E. Einige Gedanken zur Ganzkörperplethysmographie. Z Erkr Atmungsorgane. 1975; 142(2): 173–184.
Google Scholar
30. Zilianti C, Santus P, Pecchiari M, D‘Angelo E, Radovanovic D. Diagnostic Insights from Plethysmographic Alveolar Pressure Assessed during Spontaneous Breathing in COPD Patients. Diagnostics. 2021; 11(6): 918, https://doi.org/10.3390/diagnostics11060918.
Google Scholar
31. Goldin J, Cascella M. Diffusing Capacity of the Lungs for Carbon Monoxide. National Library of Medicine, StatPearls Publishing; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK556149/ [dostęp: 11.08.2025].
Google Scholar
32. Brunelli A, Refai MA, Salati M, Sabbatini A, Morgan-Hughes NJ, Rocco G. Carbon monoxide lung diffusion capacity improves risk stratification in patients without airflow limitation: evidence for systematic measurement before lung resection. Eur J CardioThorac Surg. 2006; 29(4): 567–570, https://doi.org/10.1016/j.ejcts.2006.01.014.
Google Scholar
33. Iwasaki A, Yosinaga Y, Kawahara K, Shirakusa T. Evaluation of lung volume reduction surgery (LVRS) based on long-term survival rate analysis. Thorac Cardiovasc Surg. 2003; 51(5): 277–282, https://doi.org/10.1055/s-2003-43088.
Google Scholar
34. Balasubramanian A, MacIntyre NR, Henderson RJ, Jensen RL, Kinney G, Stringer WW, Hersh CP, Bowler RP, Casaburi R, Han MK, Porszasz J, Barr RG, Make BJ, Wise RA, McCormack MC. Diffusing Capacity of Carbon Monoxide in Assessment of COPD. Chest. 2019; 156(6): 1111–1119, https://doi.org/10.1016/j.chest.2019.06.035.
Google Scholar
35. Górska L. Wpływ masy ciała na funkcję układu oddechowego u chorych na cukrzycę. Rozprawa doktorska. Promotor: dr hab. n. med. K Kuziemski. Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 2017; https://pbc.gda.pl/Content/70482/doktorat%20G%C3%93RSKA%20Lucyna.pdf [dostęp: 16.04.2025].
Google Scholar
36. Enright P. Office-based DLCO tests help pulmonologists to make important clinical decisions. Respir Investig. 2016; 54(5): 305–311, https://doi.org/10.1016/j.resinv.2016.03.006.
Google Scholar
37. Nęcki M, Ochman M. Kwalifikacja chorych do przeszczepienia płuc. Wskazówki ze stanowiska ISHLT 2021. Med Prakt. 2022; 7–8: 41–49.
Google Scholar
38. Makuch M. Diagnostyka POChP – wyzwanie dla pulmonologa [w:] Milanowski J, Mackiewicz B (red.). Przewlekła obturacyjna choroba płuc. Nowe spojrzenie. PZWL–Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022: 37–50.
Google Scholar
39. Wolszakiewicz J. Sześciominutowy test marszowy – zastosowanie w praktyce klinicznej. Kardiol Pol. 2010; 68(2): 237–240.
Google Scholar
40. Brown CD, Wise RA. Field tests in COPD: The six-minute walk test and shuttle walk test. COPD: J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2007; 4(3): 217–223, https://doi.org/10.1080/15412550701480125.
Google Scholar
41. Zamunér AR, Moreno MA, Camargo TM, Graetz JP, Rebelo ACS, Tamburús NY, da Silva E. Assessment of Subjective Perceived Exertion at the Anaerobic Threshold with the Borg CR-10 Scale. J Sports Sci Med. 2011; 10(1): 130–136.
Google Scholar
42. ATS Committee on Proficiency Standards for Clinical Pulmonary Function Laboratories. ATS statement: guidelines for the six-minute walk test. Am J Respir Crit Care Med. 2002; 166(1): 111–117, https://doi.org/10.1164/ajrccm.166.1.at1102. Erratum in: Erratum: ATS Statement: Guidelines for the Six-Minute Walk Test. Am J Respir Crit Care Med. 2016; 193(10): 1185, https://doi.org/10.1164/rccm.19310erratum.
Google Scholar
43. Troosters T, Vilaro J, Rabinovich R, Casas A, Barberà JA, Rodriguez-Roisin R, Roca J. Physiological responses to the 6-min walk test in patients with chronic obstructive pulmonary disease. Eur Respir J. 2002; 20(3): 564–569, https://doi.org/10.1183/09031936.02.02092001.
Google Scholar
44. Jaskólska AA. Sprawność fizyczna chorych z niewydolnością serca i jej znaczenie w kompleksowej ocenie klinicznej, rokowaniu oraz programowaniu rehabilitacji. Praca habilitacyjna; https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/anna.jask%C3%B3lska.BZ5PtXM3C6Q/research-work/a459dc0a-4c26-4f56-8f0b-48550bafccb4 [dostęp: 23.04.2025].
Google Scholar
45. Błaut-Jurkowska J, Kaźnica-Wiatr M, Żygadło A, Lenart-Migalska A, Knap K, Tomkiewicz-Pająk L, Podolec P, Olszowska M. Rodzaj i częstość występowania objawów kardiologicznych u chorych na sarkoidozę płuc. Pol Merkur Lekarski. 2018;44(259): 10–14.
Google Scholar
46. Marino DM, Marrara KT, Arcuri JF, Candolo C, Jamami M, Pires Di Lorenzo VA. Determination of exacerbation predictors in patients with COPD in physical therapy – a longitudinal study. Braz J Phys Ther. 2014; 18(2): 127–136, https://doi.org/10.1590/s1413-35552012005000146.
Google Scholar
47. du Bois RM, Weycker D, Albera C, Bradford WZ, Costabel U, Kartashov A, Lancaster L, Noble PW, Sahn SA, Szwarcberg J, Thomeer M, Valeyre D, King TE Jr. Six-minute-walk test in idiopathic pulmonary fibrosis: test validation and minimal clinically important difference. Am J Respir Crit Care Med. 2011; 183(9): 1231–1237, https://doi.org/10.1164/rccm.201007-1179OC.
Google Scholar
English
Język polski
,
Grzegorz Onik
https://doi.org/10.48269/2451-0858-pis-2025-2-006
