Główny Urząd Statystyczny. Umieralność w 2021. Zgony według przyczyn – dane wstępne, 16.05.2022; https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5746/10/3/1/umieralnosc_i_zgony_wedlug_przyczyn_w_2021_roku.pdf [dostęp: 7.11.2024].
Google Scholar
Sielski J, Janion-Sadowska A, Wałek P. Czy istnieją istotne różnice w stałej stymulacji serca u pacjentów w wieku podeszłym: na podstawie materiału Ośrodka Implantacji Stymulatorów Serca Świętokrzyskiego Centrum Kardiologii w Kielcach. Studia Medyczne. 2012; 2: 7–14.
Google Scholar
Machejek J, Lelakowski J, Bednarek J, Majewski J. Elektrostymulacja serca w Krakowie w latach 1966–1980. Przegląd Lekarski. 2003; 60(1): 49–56.
Google Scholar
Jaguś-Jamioła A, Cissowska M, Kowal J, Kaźmierczak-Dziuk A. Elektrostymulacja serca – nowoczesna metoda leczenia zaburzeń rytmu i przewodzenia. Postępowanie u chorego z wszczepionym układem stymulującym serce lub kardiowerterem-defibrylatorem. Pediatr Med Rodz. 2012; 8(2): 137–147.
Google Scholar
Bryl M, Guzik P. Wpływ pola elektromagnetycznego związanego z elektrokoagulacją na funkcje kardiologicznych urządzeń wszczepialnych i postępowanie okołooperacyjne. Anestezjologia i Ratownictwo. 2012; 6: 204–211.
Google Scholar
Burri H, Jastrzebski M, Cano Ó, Čurila K, de Pooter J, Huang W, Israel C, Joza J, Romero J, Vernooy K, Vijayaraman P, Whinnett Z, Zanon F. EHRA clinical consensus statement on conduction system pacing implantation: endorsed by the Asia Pacific Heart Rhythm Society (APHRS),Canadian Heart Rhythm Society (CHRS), and Latin American Heart Rhythm Society (LAHRS). EP Europace. 2023; 25(4): 1208–1236, https://doi.org/10.1093/europace/euad043.
Google Scholar
Kargul W, Młynarski R, Piłat E. Implantowanie stymulatorów serca i kardiowerterów-defibrylatorów / Implantation of pacemakers and cardioverter-defibrillators. Chirurgia Polska. 2005; 7(4): 267–279.
Google Scholar
Kaszala K, Huizar JF, Ellenbogen KA. Contemporary Pacemakers: What the Primary Care Physician Needs to Know. Mayo Clin Proc. 2008; 83(10): 1170–1186.
Google Scholar
Kardiologia Polska. 2009; 67(12, supl 8): Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące diagnostyki i postępowania w omdleniach (wersja 2009).
Google Scholar
Kapoor WN. Evaluation and outcome of patients with syncope. Medicine. 1990; 69(3): 160–175, https://doi.org/10.1097/00005792-199005000-00004.
Google Scholar
van Dijk JG, van Rossum IA, Thijs RD. The pathophysiology of vasovagal syncope: Novel insights. Auton Neurosci. 2021; 236: 102899, https://doi.org/10.1016/j.autneu.2021.102899.
Google Scholar
Sheldon R, Connolly S, Rose S, Klingenheben T, Krahn A, Morillo C, Talajic M, Ku T, Fouad-Tarazi F, Ritchie D, Koshman ML; POST Investigators. Prevention of Syncope Trial (POST): a randomized, placebo-controlled study of metoprolol in the prevention of vasovagal syncope. Circulation. 2006; 113(9): 1164–1170, https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.105.535161.
Google Scholar
Madrid AH, Ortega J, Rebollo JG, Manzano JG, Segovia JG, Sánchez A, Peña G, Moro C. Lack of efficacy of atenolol for the prevention of neurally mediated syncope in a highly symptomatic population: a prospective, double-blind, randomized and placebo-controlled study. J Am Coll Cardiol. 2001; 37(2): 554–559, https://doi.org/10.1016/s0735-1097(00)01155-4.
Google Scholar
Brignole M, Sutton R, Menozzi C, Garcia-Civera R, Moya A, Wieling W, Andresen D, Benditt DG, Vardas P; International Study on Syncope of Uncertain Etiology 2 (ISSUE 2) Group. Early application of an implantable loop recorder allows effective specific therapy in patients with recurrent suspected neurally mediated syncope. Eur Heart J. 2006; 27(9): 1085–1092, https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehi842.
Google Scholar
Sud S, Klein GJ, Skanes AC, Gula LJ, Yee R, Krahn AD. Implications of mechanism of bradycardia on response to pacing in patients with unexplained syncope. Europace. 2007; 9(5): 312–318, https://doi.org/10.1093/europace/eum020.
Google Scholar
Sutton R. Should we treat severe vasovagal syncope with a pacemaker?. J Intern Med. 2017; 281(6): 554–561, https://doi.org/10.1111/joim.12603.
Google Scholar
Palmisano P, Zaccaria M, Luzzi G, Nacci F, Anaclerio M, Favale S. Closed-loop cardiac pacing vs. conventional dual-chamber pacing with specialized sensing and pacing algorithms for syncope prevention in patients with refractory vasovagal syncope: results of a long-term follow-up. EP Europace. 2012; 14(7): 1038–1043, https://doi.org/10.1093/europace/eur419.
Google Scholar
Sutton R, Brignole M, Menozzi C, Raviele A, Alboni P, Giani P, Moya A. Dual-chamber pacing in the treatment of neurally mediated tilt-positive cardioinhibitory syncope: pacemaker versus no therapy: a multicenter randomized study. The Vasovagal Syncope International Study (VASIS) Investigators. Circulation. 2000; 102(3): 294–299, https://doi.org/10.1161/01.cir.102.3.294.
Google Scholar
Brignole M, Menozzi C, Moya A, Andresen D, Blanc JJ, Krahn AD, Wieling W, Beiras X, Deharo JC, Russo V, Tomaino M, Sutton R; International Study on Syncope of Uncertain Etiology 3 (ISSUE-3) Investigators. Pacemaker therapy in patients with neurally mediated syncope and documented asystole: Third International Study on Syncope of Uncertain Etiology (ISSUE-3): a randomized trial. Circulation. 2012; 125(21): 2566–2571, https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.111.082313.
Google Scholar
van Eck JWM, van Hemel NM, van den Bos A, Taks W, Grobbee DE, Moons KGM. Predictors of improved quality of life 1 year after pacemaker implantation. Am Heart J. 2008; 156(3): 491–497, https://doi.org/10.1016/j.ahj.2008.04.029.
Google Scholar
Connolly SJ, Sheldon R, Thorpe KE, Roberts RS, Ellenbogen KA, Wilkoff BL, Morillo C, Gent M; VPS II Investigators. Pacemaker therapy for prevention of syncope in patients with recurrent severe vasovagal syncope: Second Vasovagal Pacemaker Study (VPS II): a randomized trial. JAMA. 2003; 289(17): 2224–2229, https://doi.org/10.1001/jama.289.17.2224.
Google Scholar
Ellenbogen KA, Hellkamp AS, Wilkoff BL, Camunãs JL, Love JC, Hadjis TA, Lee KL, Lamas GA. Complications arising after implantation of DDD pacemakers: the MOST experience. Am J Cardiol. 2003; 92(6): 740–741, https://doi.org/10.1016/s0002-9149(03)00844-0.
Google Scholar
Senderek T, Majewski JP, Lelakowski J. Haemoptysis as a complication of pacemaker implantation. Europace. 2012; 14(2): 203, https://doi.org/10.1093/europace/eur361.
Google Scholar
Michałkiewicz D, Kutarski A. Infekcja loży po pierwszej implantacji układu oraz po zabiegu powtórnym – różnice. Specyfika postępowania antyseptycznego przy implantacji i reoperacji układu stymulującego – elementy dyskusyjne. Folia Cardiologica Excerpta. 2009; 4(2): 73–77.
Google Scholar
Domagała S, Domagała M, Chyła J, Wojciechowska C, Janion M, Polewczyk A. Complications of electrotherapy – the dark side of treatment with cardiac implantable electronic devices. Adv Interv Cardiol. 2018; 14(1): 15–25, https://doi.org/10.5114/aic.2018.74351.
Google Scholar
Lelakowski J. Rozpoznawanie bakteryjnego zapalenia wsierdzia. Folia Cardiologica Excerpta. 2009; 4(2): 78–82.
Google Scholar
Bongiorni MG, Tascini C, Tagliaferri E, Di Cori A, Soldati E, Leonildi A, Zucchelli G, Ciullo I, Menichetti F. Microbiology of cardiac implantable electronic device infections. EP Europace. 2012; 14(9): 1334–1339, https://doi.org/10.1093/europace/eus044.
Google Scholar
Udo EO, Zuithoff NPA, van Hemel NM, de Cock CC, Hendriks T, Doevendans PA, Moons KGM. Incidence and predictors of short- and long-term complications in pacemaker therapy: The FOLLOWPACE study. Heart Rhythm. 2012; 9(5): 728–735, https://doi.org/10.1016/j.hrthm.2011.12.014.
Google Scholar
Uslan DZ, Sohail MR, St. Sauver JL, Friedman PA, Hayes DL, Stoner SM, Wilson WR, Steckelberg JM, Baddour LM. Permanent pacemaker and implantable cardioverter defibrillator infection: a population-based study. Arch Intern Med. 2007; 167(7): 669–675, https://doi.org/10.1001/archinte.167.7.669.
Google Scholar
Sohail MR, Uslan DZ, Khan AH, Friedman PA, Hayes DL, Wilson WR, Steckelberg JM, Stoner S, Baddour LM. Management and outcome of permanent pacemaker and implantable cardioverter-defibrillator infections. J Am Coll Cardiol. 2007; 49(18): 1851–1859, https://doi.org/10.1016/j.jacc.2007.01.072.
Google Scholar
Wożakowska-Kapłon B, Wesołowska K, Kutarski A. Odelektrodowe zapalenie wsierdzia jako późne powikłanie po implantacji stymulatora serca. Kardiol Pol. 2011; 69(3): 265–269.
Google Scholar
Koźluk E, Piątkowska A, Rodkiewiecz D, Kowalczuk N, Opolski G. Kardioneuroablacja w omdleniach odruchowych – nowa nadzieja dla trudnych pacjentów. Forum Medycyny Rodzinnej. 2019; 13(5): 223–231.
Google Scholar
Pachon-M JC, Pachon-M EI, Pachon-M JC, Lobo TJ, Pachon MZ, Vargas RN, Jatene AD. “Cardioneuroablation” – New treatment for neurocardiogenic syncope, functional AV block and sinus dysfunction using catheter RF-ablation. Europace. 2005; 7(1): 1–13, https://doi.org/10.1016/j.eupc.2004.10.003.
Google Scholar
Piotrowski R, Baran J, Kułakowski P. Cardioneuroablation using an anatomical approach: a new and promising method for the treatment of cardioinhibitory neurocardiogenic syncope. Kardiol Pol. 2018; 76(12): 1736–1738, https://doi.org/10.5603/KP.a2018.0200.
Google Scholar
Aksu T, Davila A, Gupta D. The “heartbrain” and neuromodulation for vasovagal syncope. Auton Neurosci. 2021; 236: 102892, https://doi.org/10.1016/j.autneu.2021.102892.
Google Scholar
Pachon-M JC, Pachon-M EI, Differential effects of ganglionic plexi ablation in a patient with neurally mediated syncope and intermittent atrioventricular block: a commentary. EP Europace. 2017; 19(1): 1–3, https://doi.org/10.1093/europace/euw133.
Google Scholar
Pachon-M JC, Pachon-M EI, Cunha Pachon MZ, Lobo TJ, Pachon-M JC, Santillana-P TG. Catheterablation of severe neurally meditated reflex (neurocardiogenic or vasovagal) syncope: cardioneuroablation long-term results. Europace. 2011; 13(9): 1231–1242, https://doi.org/10.1093/europace/eur163.
Google Scholar
Brignole M, Moya A, de Lange JF, DeharoJ-C, Elliott PM, Fanciulli A, Fedorowski A, Furlan R, Kenny RA, Martin A, Probst V, Reed MJ, Rice CP, Sutton R, Ungar A, van Dijk JG. Wytyczne ESC dotyczące rozpoznawania i leczenia omdleń (2018). Kardiologia Polska. 2018; 76(8): 1119–1198, https://doi.org/10.5603/KP.2018.0161.
Google Scholar
Tułecki Ł, Polewczyk A, Jacheć W, Nowosielecka D, Tomków K, Stefańczyk P, Kosior J, Duda K, Polewczyk M, Kutarski A. A Study of Major and Minor Complications of 1500 Transvenous Lead Extraction Procedures Performed with Optimal Safety at Two High-Volume Referral Centers. Int J Environ Res Public Health. 2021; 18(19): 10416, https://doi.org/10.3390/ijerph181910416.
Google Scholar
English
Język polski
,
Tomasz Senderek
https://doi.org/10.48269/2451-0858-pis-2024-2-011
