Postawy rodziców wobec szczepień ochronnych wieku dziecięcego a realizacja Programu Szczepień Ochronnych w Polsce

Eliza Jasek; Anna Merklinger-Gruchała

doi:10.48269/2451-0858-pis-2024-2-006

Opublikowane: 2024-12-18

Tom 24 Nr 2 (2024)

Postawy rodziców wobec szczepień ochronnych wieku dziecięcego a realizacja Programu Szczepień Ochronnych w Polsce

Eliza Jasek , Anna Merklinger-Gruchała

Dział: Nauki o zdrowiu

https://doi.org/10.48269/2451-0858-pis-2024-2-006

Abstrakt

Wprowadzenie: Szczepienia ochronne stanowią najskuteczniejszy sposób zapobiegania chorobom zakaźnym. Wzrastająca dynamika rezygnacji ze szczepień jest zatem niepokojąca. Celem badania była ocena wpływu postaw rodziców wobec szczepień ochronnych dzieci na realizację Programu Szczepień Ochronnych (PSO).
Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone wśród rodziców dzieci zadeklarowanych do NZOZ w Krakowie – Nowej Hucie (badanie jednoośrodkowe, N = 136). W badaniu posłużono się metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety autorskiej, w korelacji z analizą danych zawartych w kartach uodpornienia dzieci.
Wyniki: Wykazano, że rodzice realizujący szczepienia zgodnie z PSO wykazywali bardziej przychylną postawę wobec szczepień ochronnych niż rodzice, którzy nie realizowali szczepień zgodnie z PSO, po uwzględnieniu stopnia zaufania do personelu medycznego, treści książek i czasopism medycznych oraz wcześniejszego wystąpienia niekorzystnego odczynu poszczepiennego. Stwierdzono, że wraz ze wzrostem o jedną jednostkę postawy wobec szczepień w kierunku pozytywnym, szanse na realizację szczepień zgodnie z kalendarzem wzrastały o 43% (iloraz szans = 1,43; 95% PU 1,12–1,82; p < 0,01).
Wnioski: Postawy rodziców wobec szczepień ochronnych wpływają na realizację PSO. Badanie postaw stanowi ważny obszar badawczy, dzięki któremu możliwe będzie opracowanie skuteczniejszych interwencji edukacyjnych prowadzonych w środowisku rodziców.

Słowa kluczowe:

szczepienia ochronne , immunizacja , postawy rodziców , realizacja programów szczepień ochronnych

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Jasek, Eliza, i Anna Merklinger-Gruchała. „Postawy rodziców Wobec Szczepień Ochronnych Wieku dziecięcego a Realizacja Programu Szczepień Ochronnych W Polsce”. Państwo I Społeczeństwo State and Society, t. 24, nr 2, grudzień 2024, s. 79-93, doi:10.48269/2451-0858-pis-2024-2-006.

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

World Health Organization. Vaccines and Immunizatio; https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization#tab=tab_1 [dostęp: 14.06.2023].
Google Scholar

Bernatowska E, Grzesiowski P. Wprowadzenie [w:] Bernatowska E, Grzesiowski P (red.). Szczepienia ochronne. Obowiązkowe i zalecane od A do Z. Wyd. 2 rozsz. i auaktualnione. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017: 9–10.
Google Scholar

Saczuk K, Nowak-Kapusta Z. Szczepienia ochronne – wiedza i opinie osób dorosłych [w:] Bejda G, Lewko L, Krajewska-Kułak E (red.). Zachowania prozdrowotne jako element aktywności życiowej człowieka. T. II. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok 2021: 49–67.
Google Scholar

Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 października 2022 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2023 (Dz. Urz. Min. Zdr. 2022, poz.113); https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/113/oryginal/akt.pdf [dostęp: 14.06.2023].
Google Scholar

Duda S, Głogowska-Gruszka A, Buczkowska M. Postawy i opinie rodziców dzieci w wieku do 6 lat zamieszkujących województwo śląskie na temat szczepień ochronnych w zależności od realizacji obowiązkowych szczepień. Probl Hig Epidemiol. 2019; 100(2): 115–123.
Google Scholar

Stosunek do szczepień ochronnych dzieci. Oprac. M Omyła-Rudzka. Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2019; https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_009_19.PDF [dostęp: 14.06.2023].
Google Scholar

Zgliczyński W. Postawy Polaków wobec szczepień ochronnych. Medfake, 2021; https://medfake.pl/ebook/postawy-polakow-wobec-szczepien-ochronnych [dostęp: 14.06.2023].
Google Scholar

Marchewka AK, Majewska A, Młynarczyk G. Działalność ruchu antyszczepionkowego, rola środków masowego komunikowania oraz wpływ poglądów religijnych na postawę wobec szczepień ochronnych. Post Mikrobiol. 2015; 54(2): 95–102.
Google Scholar

Martyn J. Postawy rodziców wobec Programu Szczepień Ochronnych. Praca doktorska. Promotor: prof. dr hab. n. med. P Januszewicz. Uniwersytet Rzeszowski, 3.10.2023; https://repozytorium.ur.edu.pl/items/10462a5b-f0b1-433f-ba07-516a0ca4fa12 [dostęp: 4.06.2024].
Google Scholar

Odero, CO, Othero D, Were VO, Ouma C. The influence of demographic and socio-economic factors on non-vaccination, under-vaccination and missed opportunities for vaccination amongst children 0–23 months in Kenya for the period 2003–2014. PLOS Glob Public Health. 2024; 4(5): e0003048.
Google Scholar

Kędzierska AK, Ochman-Zawilińska M, Owsianowska J, Kowalczyk K, Wieder-Huszla S, Grabowiecka K, Jurczak A. Realizacja szczepień ochronnych u dzieci do drugiego roku życia. Piel Pol. 2019; 73(3): 252–257.
Google Scholar

Jung M. The effect of maternal decisional authority on children’s vaccination in East Asia. PloS One. 2018; 13(7): e0200333.
Google Scholar

Wallace AS, Wannemuehler K, Bonsu G, Wardle M, Nyaku M, Amponsah-Achiano K, Dadzie JF, Sarpong FO, Orenstein WA, Rosenberg ES, Omer SB. Development of a valid and reliable scale to assess parents’ beliefs and attitudes about childhood vaccines and their association with vaccination uptake and delay in Ghana. Vaccine. 2019; 37(6): 848–856.
Google Scholar

Polacy o obowiązku szczepienia dzieci. Oprac. M Gwiazda. Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2017; https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2017/K_100_17.PDF [dostęp: 14.06.2023].
Google Scholar

Dyda A, King C, Dey A, Leask J, Dunn AG. A systematic review of studies that measure parental vaccine attitudes and beliefs in childhood vaccination. BMC Public Health. 2020; 20(1): 1253.
Google Scholar

Taherdoost H. What Is the Best Response Scale for Survey and Questionnaire Design; Review of Different Lengths of Rating Scale / Attitude Scale / Likert Scale. International Journal of Academic Research in Management. 2019; 8(1): 1–10.
Google Scholar

Faleńczyk K, Piekarska M, Pluta A, Basińska H. Czynniki wpływające na postawy rodziców wobec szczepień ochronnych u dzieci. Post N Med. 2016; XXIX(6): 380–385.
Google Scholar

Furman FM, Zgliczyński WS, Jankowski M, Baran T, Szumowski Ł, Pinkas J. The State of Vaccine Confidence in Poland: A 2019 Nationwide Cross-Sectional Survey. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17(12): 4565, https://doi.org/10.3390/ijerph17124565.
Google Scholar

Leszczyńska K, Borkowska E, Irzyniec T, Pałka I, Stawicka K, Mazurek M, Podsiadło B. Postawa rodziców wobec szczepień ochronnych [w:] Markocka-Mączka K, Król H (red.). Dobrostan a rozwój i zdrowie dzieci i młodzież. Wydawnictwo Naukowe NeuroCentrum, Lublin 2016: 157–170.
Google Scholar

Pieszka M, Waksmańska W, Woś H. Wiedza rodziców dzieci do drugiego roku życia na temat szczepień ochronnych. Med Og Nauk Zdr. 2016; 22(3): 221–226.
Google Scholar

Babicki M, Malchrzak W, Mastalerz-Migas A. Assessment of Attitudes, Main Concerns and Sources of Knowledge Regarding COVID-19 Vaccination in Poland in the Unvaccinated Individuals – A Nationwide Survey. Vaccines. 2022; 10(3): 381, https://doi.org/10.3390/vaccines10030381.
Google Scholar

Kahneman D. Pułapki myślenia: o myśleniu szybkim i wolnym. Szymczak P (tłum.). Media Rodzina, Poznań 2022.
Google Scholar

Kowalewska B, Suchwałko A. Szczepienia ochronne – wiedza i opinia społeczna [w:] Bejda G, Lewko L, Krajewska-Kułak E (red.). Zachowania prozdrowotne jako element aktywności życiowej człowieka. T. II. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok 2021: 878–900.
Google Scholar

Garett R, Young SD. Online misinformation and vaccine hesitancy. Transl Behav Med. 2021; 11(12): 2194–2199.
Google Scholar

Zaufać Szczepieniom. VAX-TRUST. Uniwersytet Jagielloński w Krakowie; https://zaufacszczepieniom.project.uj.edu.pl/oprojekcie [dostęp: 14.06.2023].
Google Scholar