Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały

W artykule przedstawiono najważniejsze zagadnienia związane z pozycją praw własności intelektualnej w masie upadłości. W pierwszej kolejności poruszono w nim kwestie odnoszące się do inwentaryzacji praw własności intelektualnej przez syndyka. W dalszej kolejności przedstawiono wpływ ogłoszenia upadłości na umowy licencyjne. To ostatnie zagadnienie jest analizowane z dwojakiego punktu widzenia. Po pierwsze, rozważany jest problem swobody rozwiązania przez syndyka umowy licencyjnej. Po drugie, w artykule poruszony został wątek wpływu sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego na zawarte umowy licencyjne (chodzi o ustalenie, czy umowa licencyjna utrzyma się w mocy w stosunku do nabywcy przedsiębiorstwa, czy wygaśnie). Całość problematyki została przedstawiona z odwołaniem się do rozwiązań przyjętych w obcych systemach prawnych. Wykorzystana została także zagraniczna literatura prawnicza. Na zakończenie zajęto się wpływem ogłoszenia upadłości na umowy, jakie upadły zawarł z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Oprócz analizy obowiązującego w Polsce stanu prawnego, zamieszczono w artykule postulaty de lege ferenda.

Przedmiotem niniejszego opracowania jest ocena możliwości korzystania z utworów zależnych (opracowań) wykonanych na bazie dzieł, do których prawa autorskie majątkowe zostały nabyte w wyniku postępowania upadłościowego przez nabywców tych praw. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia wymagało odpowiedzi na pytanie, czy i po spełnieniu jakich wymogów syndyk w wyniku postępowania upadłościowego może przenieść na osobę trzecią prawo zezwalania na wykonywanie praw autorskich zależnych. Ponadto niezbędne było określenie, jaki wpływ na korzystanie z opracowań przez nabywcę prawa zezwalania na wykonywanie praw autorskich zależnych mają prawa autorskie osobiste, a przede wszystkim prawo do integralności utworu. Przeprowadzona analiza dostarczyła wniosków mających znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne.

Artykuł podejmuje analizę wyłącznego prawa hodowcy do odmian roślin w kontekście postępowania upadłościowego, przedstawiając tę formę ochrony jako istotny składnik masy upadłości. Wyłączne prawo hodowcy, będące prawem przemysłowym o charakterze sui generis, umożliwia czerpanie korzyści finansowych z zarejestrowanych odmian roślin, a także pełni ważną funkcję regulacyjną na rynku rolnym.
W ramach artykułu autorzy opisują możliwe sposoby likwidacji tego prawa w ramach postępowania upadłościowego, uwzględniając zarówno jego sprzedaż oddzielnie, jak i w ramach przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Artykuł wskazuje wyzwania, z którymi mierzą się w podobnych przypadkach syndycy, uwzględniając wątpliwości dotyczące ich legitymacji w zakresie złożenia wniosku o zarejestrowanie prawa do wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej przez hodowcę odmiany oraz ściąganie opłat z tytułu odstępstwa rolnego.
W artykule dokonano również węzłowej analizy rozwiązań funkcjonujących w Stanach Zjednoczonych Ameryki i Indiach w ramach likwidacji wyłącznego prawa hodowcy w postępowaniu upadłościowym. W efekcie – zasugerowano możliwość przeniesienia niektórych rozwiązań również na grunt polskiego ustawodawstwa.

Omawiane zagadnienie dotyczy praw własności intelektualnej w postępowaniu upadłościowym, w szczególności zagadnień związanych z kwestią wad dokumentacji projektowej jako utworu, w obliczu upadłości przedsiębiorcy będącego stroną umowy o opracowanie dokumentacji projektowej w procesie inwestycyjnym.
Umowa o sporządzenie i dostarczenie dokumentacji projektowej obarczona jest ryzykiem wystąpienia wad w obrębie jej przedmiotu, które to wady mogą zostać ujawnione na różnych etapach procesu inwestycyjnego. Specyfiką dokumentacji projektowej jako utworu jest to, iż składa się na nią szereg dokumentów tzw. branżowych, opracowywanych przez poszczególne osoby, natomiast biuro projektowe dysponuje najczęściej autorskimi prawami majątkowymi do tej dokumentacji, które przenosi na inwestora.
Problematyczne staje się także dochodzenie roszczeń o wykonanie określonych czynności w obrębie dokumentacji projektowej w sytuacji ogłoszenia upadłości biura projektowego, bowiem najczęściej inwestora nie łączy bezpośrednia umowa z autorami poszczególnych opracowań branżowych.
W obliczu upadłości projektanta problematyczne stać się może wyegzekwowanie przez inwestora obowiązku doprowadzenia dokumentacji projektowej do stanu zgodnego z prawem, jak również dokonanie przez inwestora zmiany projektanta w dalszym toku procesu inwestycyjnego i ingerencja przez nowego projektanta w dokumentację projektową w związku z upadłością pierwotnego projektanta (biura projektowego). Prawne możliwości usunięcia wad dokumentacji projektowej daje instytucja nadzoru autorskiego, zarówno na gruncie prawa budowlanego, jak i na gruncie prawa autorskiego, wprowadzająca określone prawa, ale i obowiązki po stronie projektantów.

Artykuł poświęcono egzekucyjnym aspektom zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych i środków pomocniczych w sprawach własności intelektualnej. Pokonania trudności, jakie pojawiają się na tym tle, autor poszukuje na drodze analizy krytycznej obowiązujących regulacji.
Autor rozwiązania praktycznych problemów, jakie niesie z sobą kumulowanie w jednym wniosku zabezpieczenia roszczeń, które ze względu na żądany sposób zabezpieczenia podlegają rozpoznaniu w formule postępowania ex parte oraz kontradyktoryjnego, jak również kumulowanie w jednym wniosku zabezpieczenia roszczeń, które ze względu na żądany sposób zabezpieczenia podlegają egzekucji przez różne organy egzekucyjne, upatruje w wydaniu postanowienia częściowego w zakresie sposobów zabezpieczenia podlegających rozpoznaniu ex parte, a następnie w formule kontradyktoryjnej postanowienia końcowego odnośnie do pozostałych sposobów zabezpieczenia oraz przesłaniu uprawnionemu pełnego odpisu postanowienia, zaś wyciągu z postanowienia obejmującego rozstrzygnięcia uwzględniające wniosek w zależności od sposobu zabezpieczenia albo uprawnionemu, jeżeli podlega doręczeniu przez organ egzekucyjny, albo obowiązanemu, jeżeli podlega doręczeniu mu bezpośrednio przez sąd.
Ponadto autor wskazuje, że w wydawanych orzeczeniach wystarczające jest określenie konstytutywnych cech rzeczy lub czynności przy jednoczesnym pozostawieniu skonkretyzowania tych rzeczy i czynności organowi egzekucyjnemu prowadzącemu postępowanie egzekucyjne. W związku z tym postuluje przekazanie spraw egzekucyjnych dotyczących zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych w sprawach własności intelektualnej oraz zastosowania środków pomocniczych do właściwości wyspecjalizowanych sądów własności intelektualnej (sądów okręgowych) jako zarówno organów egzekucyjnych, jak i sądów egzekucyjnych, przy jednoczesnym pozostawieniu spraw egzekucyjnych w zakresie zabezpieczenia świadczeń pieniężnych w sprawach własności intelektualnej we właściwości sądów rejonowych zarówno jako organów egzekucyjnych, jak i sądów egzekucyjnych.

W opracowaniu omówiono zagadnienie know-how w kontekście zaspokojenia wierzycieli. Na początku objaśniono pojęcie know-how na gruncie prawa polskiego. Mimo występowania tego pojęcia w różnych aktach prawnych nie posiada ono jednej definicji legalnej. Perspektywa przyjęta w niniejszym opracowaniu, a więc przypisania know-how pewnej wartości gospodarczej, przemawia za stosowaniem szerokiej definicji, obejmującej różne jego postaci. W dalszej części opracowania omówiono różne formy „komercjalizacji” know-how, w zależności od jego postaci i wartości. Artykuł kończy się podsumowaniem, zawierającym również postulaty de lege ferenda.

Artykuł stanowi semantyczną analizę pojęcia relatywnie często używanego przez karnistów – odpowiedzialności na przedpolu czynu. Nie jest to pojęcie ustawowe, lecz nader często wyrażane w literaturze prawniczej oraz – w praktyce – w różnego typu pismach procesowych. Autor zauważa, że termin ten jest używany w dwóch znaczeniach. Wiąże się go bowiem zarówno z formami stadialnymi przestępstwa, jak i z kwestią wyłączenia odpowiedzialności karnej z uwagi na brak poczytalności sprawcy. Analizuje przyczyny tej dystynkcji oraz trafność przyporządkowania tytułowego pojęcia do każdego z nich.

This paper argues that there should be a reassessment of the scope of the territorial tort exception to State immunity from jurisdiction. Due to the advance of technology, it is not uncommon that torts committed on the territory of a State, causing damages to properties, injuries to persons or deaths, have been originated, executed, or directed by a person situated on the territory of another State. This is usually the case with cyberattacks or attacks performed by drones, which have a transnational nature. When those torts are attributed to a foreign State, being committed by foreign State agents or private persons sponsored by a foreign State, the issue of State immunity arises in proceedings seeking redress before the courts of the State of the forum. This article claims the issue may be resolved by reinterpreting the territorial connection element of the territorial tort exception in light of the impact of new technologies to the law of State immunity.

Niniejsze opracowanie poświęcone jest problematyce przestępstwa sprzeniewierzenia w sytuacji, gdy dochodzi do utraty rzeczy będącej przedmiotem leasingu. Analiza przepisu o odpowiedzialności karnej nie może abstrahować od istoty cywilistycznej umowy leasingu. Dotyczy to sytuacji, w której wartość nabycia przedmiotu leasingu rozliczana jest w ramach kontraktu z jednym korzystającym. Otóż w przypadku utraty przedmiotu leasingu, z przyczyn innych niż obciążające finansującego, umowa leasingu wygasa, a korzystający obowiązany jest do zapłaty wszystkich pozostałych rat leasingowych. Utrata przedmiotu leasingu uniemożliwia wówczas finansującemu rozliczenie korzyści, jakie mógłby osiągnąć sprzedając przedmiot leasingu, oddając go w nowy leasing. W niektórych sytuacjach zakład ubezpieczeń może odmówić wypłaty odszkodowania, a co za tym idzie, nie zostanie ono zarachowane na poczet zobowiązania korzystającego. Jeżeli w konsekwencji utraty przedmiotu leasingu korzystający wypełni swój obowiązek i zapłaci finansującemu równowartość wszystkich rat pozostałych do końca umowy, to pomimo utraty przedmiotu leasingu nie zostaje naruszony interes ekonomiczny finansującego. Zaznaczyć należy, że korzystający ma ekspektatywę nabycia własności przedmiotu leasingu, a finansujący nigdy nie jest zainteresowany fizycznym posiadaniem rzeczy, ale otrzymaniem równowartości za tą rzecz i zarobku w związku z finansowaniem jej zakupu. Według zaprezentowanego tu poglądu nie zachodzi odpowiedzialność karna korzystającego za sprzeniewierzenie.