Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały

Abstrakt

Artykuł analizuje wzajemne przenikanie się literatury i prawa w kontekście transpłciowości, ukazując, jak dzieła literackie oraz orzecznictwo i doktryna prawnicza wpływają na rozumienie i kształtowanie sytuacji osób transpłciowych w Polsce. Autorzy, odwołując się do wybranych tekstów literackich (m.in. Orlando Virginii Woolf, Empuzjon Olgi Tokarczuk) oraz najnowszych zmian w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości UE, wskazują na niedoskonałości polskiego systemu prawnego, który wciąż nie odpowiada na realne potrzeby tej grupy społecznej.

Wskazano, że literatura, poprzez budowanie empatii i ukazywanie złożoności doświadczeń osób transpłciowych, może stanowić istotny głos w debacie nad koniecznością zmian legislacyjnych. Artykuł podkreśla, że kompleksowe i nowoczesne regulacje prawne powinny uwzględniać zarówno prawa człowieka, jak i godność jednostki, stanowiąc odpowiedź na wyzwania współczesności. Autorzy uwypuklili szereg sfer, w których osoby transpłciowe doznają ograniczeń ujemnie rzutujących na ich dobrostan, zwracając jednocześnie uwagę, że w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego powinno dojść do istotnego uproszczenia procedur sądowych inicjowanych przez te osoby.

W szczególności ukazano, że literatura może pełnić funkcję poznawczą, krytyczną i normatywną wobec prawa, wpływając na jego interpretację oraz kierunki rozwoju. Autorzy wskazują, że brak kompleksowej regulacji prawnej w Polsce prowadzi do fragmentaryzacji ochrony praw osób transpłciowych oraz przerzucenia ciężaru rozstrzygania kluczowych kwestii na judykaturę, przy czym podkreślają znaczenie najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz standardów europejskich jako impulsu do zmian legislacyjnych. Artykuł wskazuje także na konieczność uwzględnienia problematyki transpłciowości w szerszym kontekście – obejmującym ochronę zdrowia, prawo pracy, przeciwdziałanie przemocy oraz prawo rodzinne.