Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały

Abstrakt

Dynamiczny rozwój narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji prowadzi do istotnych zmian w sposobie świadczenia pracy, zwłaszcza pracy o charakterze intelektualnym i twórczym. W praktyce coraz częściej pojawia się pytanie, czy treści generowane przy udziale systemów AI mogą być uznane za „własną pracę” pracownika oraz jakie konsekwencje prawne rodzi ich wykorzystanie w ramach stosunku pracy. Celem artykułu jest analiza tego zagadnienia z perspektywy prawa pracy, z uwzględnieniem odpowiedzialności pracowniczej, relacji z prawem autorskim oraz konstytucyjnych i etycznych aspektów wykorzystania sztucznej inteligencji w środowisku pracy.
Autor wskazuje, że choć obowiązujące przepisy prawa pracy nie zawierają szczególnych regulacji dotyczących korzystania z AI, nie oznacza to braku normatywnych kryteriów oceny takich praktyk. W szczególności obowiązek osobistego świadczenia pracy, obowiązek należytej staranności oraz obowiązek lojalności wobec pracodawcy zachowują pełną aktualność w warunkach automatyzacji procesów intelektualnych. W artykule wykazano, że treści generowane przy udziale AI nie mogą być automatycznie utożsamiane z własną pracą pracownika, a ich kwalifikacja prawna wymaga każdorazowej oceny rzeczywistego wkładu decyzyjnego pracownika oraz zakresu jego kontroli nad rezultatem pracy. Ponadto analiza z zakresu prawa autorskiego prowadzi do wniosku, że znaczna część takich treści może nie spełniać przesłanek utworu, co ujawnia istotne napięcie między odpowiedzialnością pracowniczą
a konstrukcją autorstwa.
W zakończeniu sformułowano wnioski interpretacyjne oraz umiarkowane postulaty de lege ferenda, uwzględniające standardy konstytucyjne oraz europejskie soft law dotyczące odpowiedzialnego rozwoju sztucznej inteligencji.