Analiza finansowania programów lekowych w latach 2016–2024 jako istotnego elementu dostępu do świadczeń lekowych w Polsce

Michał Seweryn; Anna Łuc-Seweryn; Anna Mokrzycka; Elżbieta Gabrowska; Sławomir Kozioł; Wojciech Trąbka

doi:10.48269/2451-0858-pis-2025-2-010

Opublikowane: 2025-12-31

Tom 25 Nr 2 (2025)

Analiza finansowania programów lekowych w latach 2016–2024 jako istotnego elementu dostępu do świadczeń lekowych w Polsce

Michał Seweryn

, Anna Łuc-Seweryn

, Anna Mokrzycka

, Elżbieta Gabrowska

, Sławomir Kozioł

, Wojciech Trąbka

Dział: Nauki o zdrowiu

https://doi.org/10.48269/2451-0858-pis-2025-2-010

Abstrakt

Wprowadzenie: Programy lekowe są kluczowym instrumentem polityki refundacyjnej w Polsce, który umożliwia finansowanie innowacyjnych i wysokokosztowych terapii w ściśle określonych populacjach pacjentów. Celem pracy była analiza finansowania programów lekowych w Polsce w latach 2016–2024 jako elementu polityki refundacyjnej i zdrowotnej.
Materiał i metody: Przeprowadzono retrospektywną analizę opisową danych wtórnych z obwieszczeń refundacyjnych ministra zdrowia oraz zagregowanych danych Bazy Analiz Systemowych i Wdrożeniowych. Oceniono zmiany skali programów, w liczbie pacjentów i wydatkach (leki, świadczenia) oraz rozbieżności między kwotami sprawozdanymi i rozliczonymi.
Wyniki: W latach 2016–2024 liczba programów wzrosła z 73 do 133, liczba cząsteczek z 161 do 392, a liczba pacjentów z 105,6 tys. do 302,1 tys. Koszty łączne zwiększyły się z 3,157 mld zł do 12,547 mld zł; koszt na pacjenta wzrósł z 29 896 zł do 41 533 zł, a udział kosztów świadczeń z 8,1% do 11,4%. W 2024 r. rozliczono 95,37% kwot sprawozdanych (luka 613,8 mln zł).
Wnioski: Finansowanie programów lekowych rosło szybciej niż wolumen leczenia, a rosnący udział kosztów świadczeń wskazuje na zwiększenie znaczenia diagnostyki i monitorowania. Narastająca luka na linii sprawozdane–rozliczone może zagrażać płynności realizatorów (szpitali) i wymaga systematycznego monitorowania.

Słowa kluczowe:

programy lekowe , polityka refundacyjna , wydatki publiczne , polityka zdrowotna

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Seweryn, Michał, i in. „Analiza Finansowania programów Lekowych W Latach 2016–2024 Jako Istotnego Elementu dostępu Do świadczeń Lekowych W Polsce”. Państwo I Społeczeństwo, t. 25, nr 2, grudzień 2025, s. 123-35, doi:10.48269/2451-0858-pis-2025-2-010.

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Mela A, Poniatowski ŁA, Drop B, Furtak-Niczyporuk M, Jaroszyński J, Wrona W, Staniszewska A, Dabrowski J, Czajka A, Jagielska B, Wojciechowska M, Niewada M. Overview and Analysis of the Cost of Drug Programs in Poland: Public Payer Expenditures and Coverage of Cancer and Non-Neoplastic Diseases Related Drug Therapies from 2015–2018 Years. Front Pharmacol. 2020;11:1123, https://doi.org/10.3389/fphar.2020.01123.
Google Scholar

Seweryn M, Koperny M, Drobisz-Miętkiewicz A. Finansowanie najdroższych terapii lekowych w Polsce a problemy w dostępie do nich. Analiza poziomu finansowania i opłacalności programów terapeutycznych. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie.
Google Scholar

2011;9(2):97–104.
Google Scholar

Golinowska S, Sowada C, Tambor M, Dubas K, Jurkiewicz-Świętek I, Kocot E, Seweryn M, Evetovits T. Równowaga finansowa oraz efektywność w polskim systemie ochrony zdrowia. Problemy i wyzwania. Fundacja Zdrowia Publicznego. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Kraków 2012.
Google Scholar

Ministerstwo Zdrowia. Obwieszczenia ministra zdrowia – lista leków refundowanych; https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenia-ministra-zdrowia-lista-lekow-refundowanych [dostęp: 15.11.2025].
Google Scholar

Ministerstwo Zdrowia. Baza Analiz Systemowych i Wdrożeniowych. Programy lekowe; https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/programy-lekowe/ [dostęp: 18.11.2025].
Google Scholar

Rogowski W, Zyśk R, Krzakowski M. Programy lekowe w onkologii. Jak optymalnie wykorzystać ich możliwości?. Onkol Prakt Klin Edu. 2018;4(5):321–333, https://doi.org/10.5603/owpk_edu.61495.
Google Scholar

Jahnz-Różyk K, Kawalec P, Malinowski K, Czok K. Drug Policy in Poland. Value Health Reg Issues. 2017;13:23–26, https://doi.org/10.1016/j.vhri.2017.07.001.
Google Scholar

Adamski J, Godman B, Ofierska-Sujkowska G, Osińska B, Herholz H, Wendykowska K, Laius O, Jan S, Sermet C, Zara C, Kalaba M, Gustafsson R, Garuolienè K, Haycox A, Garattini S, Gustafsson LL. Risk sharing arrangements for pharmaceuticals: potential considerations and recommendations for European payers. BMC
Google Scholar

Health Serv Res. 2010;10:153, https://doi.org/10.1186/1472-6963-10-153.
Google Scholar

Futyma K, Śliwczyński A. A preliminary model for assessing real costs incurred by a healthcare entity in connection with the implementation of an oncological drug programme. Med Og Nauk Zdr. 2022;28(2):149–156, https://doi.org/10.26444/monz/150619.
Google Scholar

Jassem J, Krzakowski M, Chorostowska J, Duchnowska R, Czech M, Dziadziuszko R, Hus I, Kubiatowski T, Potemski P, Radecka B, Rutkowski P, Wysocki P, Zaucha JM, Jakubiak K. Programy lekowe w onkologii: rekomendacje zmian. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Onkologicznego NOWOTWORY. 2022;7(2):150–153.
Google Scholar