Etyka wydawnicza
Etyka wydawnicza
Nadzór etyczny ↑
Redakcja półrocznika Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka przyjęła i stosuje zasady etyczne zgodne z wytycznymi Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE) i Elsevier. Wszelkie przypadki nieetycznego postępowania (w tym guest authorship, ghostwriting, manipulacja danymi, plagiat, recykling tekstu, publikacje powtarzające się lub równoczesne w różnych wydawnictwach) będą rozpatrywane zgodnie z zasadami Komitetu ds. Etyki Publikacyjnej (COPE). W sytuacjach nieopisanych szczegółowo na niniejszej stronie, zespół redakcyjny stosuje się do wytycznych COPE i korzysta z diagramów sekwencji działań COPE.
Zasady dotyczące Autora ↑
- Autor jest zobowiązany zapoznać się z zasadami etyki wydawniczej czasopisma, procedurą kwalifikowania materiałów do wydania, wymaganiami dotyczącymi artykułu oraz wskazówkami technicznymi;
- może zgłaszać do publikacji wyłącznie własne, oryginalne teksty. Wszystkie zapożyczenia (np. przywoływane opinie, cytaty, dane w tabelach) w tekście winien opatrzyć odpowiednim odsyłaczem;
- jest zobowiązany do rzetelnego opisu wykonanych prac badawczych oraz obiektywnej interpretacji wyników;
- jest zobowiązany załączyć bibliografię zawierającą wszystkie publikacje, które zostały wykorzystane w trakcie tworzenia materiału, a tekst główny opatrzyć przypisami z odnośnikami do odpowiednich numerów stron przywoływanych materiałów;
- zobowiązuje się do aktywnego uczestnictwa w pracach nad artykułem na etapie przygotowania publikacji (odpowiedź na recenzje, adiustację itp.)
- w przypadku odkrycia poważnych błędów i nieścisłości w zgłoszonym już tekście, powinien natychmiast powiadomić o tym wydawcę w celu skorygowania tych błędów na etapie prac redakcyjnych;
- w przypadku pojawienia pytań, polemik lub zarzutów nierzetelności naukowej w już opublikowanym artykule, Autor jest zobowiązany do odpowiedzi na podjętą dyskusję.
- Wszelkie przypadki nieetycznego postępowania (w tym guest authorship, ghostwriting, manipulacja danymi, plagiat, recykling tekstu, publikacje powtarzające się lub równoczesne w różnych wydawnictwach) będą rozpatrywane zgodnie z zasadami Komitetu ds. Etyki Publikacyjnej (COPE).
- Za prace redakcyjne i publikację artykułu nie są pobierane żadne opłaty (APC, Article Processing Charges).
- Autorzy nie otrzymują wynagrodzenia za opublikowanie artykułu.
Zasady dotyczące Czytelnika ↑
- Czasopismo jest publikowane w otwartym dostępie. Treści są dostępne bezpłatnie dla czytelników indywidualnych i instytucji.
- Dostęp do treści nie wymaga logowania.
- Wszystkie teksty pochodzące z czasopisma są publikowane w wersji elektronicznej na licencji Creative Commons CC BY-NC-ND 4.0 Międzynarodowa (Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych), co oznacza, że utwory można kopiować i rozpowszechniać w dowolnym medium i formacie, pod warunkiem:
- podania i imienia i nazwiska twórcy;
- nieużywania w celu uzyskania korzyści majątkowej lub pieniężnego wynagrodzenia;
- nierozpowszechniania zmodyfikowanych treści (np. adaptacji, remiksów).
- Redakcja zaprasza czytelników do dyskusji na temat publikowanych treści. Redakcja może zamieścić treść takiej debaty lub artykuł polemiczny na łamach czasopisma.
- Redakcja zachęca Czytelników do kontaktu w przypadku wykrycia wszelkich przejawów nierzetelności naukowej, w szczególności przypadków ghostwriting, guest authorship, plagiatu, fałszowania danych, manipulowania danymi, błędnego lub niestarannego postępowania badawczego oraz naruszenia zasad etyki w nauce. Zgłoszenia takie zostaną przenalizowane i rozpatrzone przez Redaktora Naczelnego, który:
- zapoznaje się ze zgromadzonymi dowodami na nierzetelność naukową;
- kontaktuje się z Autorem i prosi o wyjaśnienie;
- podejmuje decyzję o wycofaniu artykułu, zamieszczeniu sprostowania/korekty, ewentualnie o poinformowaniu odpowiednich organów lub instytucji;
- Redaktor Naczelny może zdecydować o konsultacji z Radą Naukową czasopisma i Radą Wydawniczą Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie;
- Redakcja ma obowiązek rejestrowania i archiwizowania takich przypadków.
Uwagi do artykułów i ewentualne wątpliwości dotyczące rzetelności naukowej należy kierować na adres Sekretarza Redakcji: kjurewicz@uafm.edu.pl.
Zasady dotyczące Redakcji ↑
- Redakcja dba o jakość, regularność publikowania i dostępność czasopisma. Kieruje się rzetelnością naukową i bezstronnością, dąży do podnoszenia standardów naukowych, redakcyjnych oraz etycznych.
- czuwa nad przestrzeganiem etyki wydawniczej i przeciwdziała plagiatom, nadużyciom i innym nieuczciwym praktykom, takim jak ghostwriting i guest authorship;
- ocenia zgłoszone do wydania materiały według ustalonej i transparentnej procedury i decyduje, które teksty zostaną opublikowane, opierając się na opinii powołanych w tym celu zewnętrznych recenzentów.
- kieruje się oryginalnością zgłaszanego materiału, jego wartością naukową oraz znaczeniem dla rozwoju badań w Polsce i w skali światowej;
- względy komercyjne nie mają wpływu na decyzje Redakcji;
- traktuje otrzymane materiały jako poufne i nie ujawnia osobom nieupoważnionym informacji na temat zgłaszanych do publikacji artykułów;
- nie wykorzystuje nieopublikowanych artykułów bez pisemnej zgody Autorów;
- ma prawo wycofać publikację po jej wydaniu, gdy pojawią się dowody świadczące o niewiarygodności bądź sfałszowaniu badań, błędach metodologicznych, o popełnieniu plagiatu lub innym naruszeniu zasad etyki wydawniczej;
- zapobiega konfliktom interesów.
Zasady dotyczące Recenzenta ↑
- Recenzent jest zobowiązany do obiektywnej oceny zgłoszonego artykułu;
- ma obowiązek odmówić wykonania recenzji w przypadku podejrzenia konfliktu interesów lub braku kompetencji w tematyce artykułu;
- powinien zgłosić wszelkie istotne podobieństwa recenzowanego tekstu do innych znanych mu prac;
- powinien wskazać istotne prace związane z tematyką recenzowanego tekstu nieprzywołane przez autora;
- nie może wykorzystywać recenzowanej pracy do swoich osobistych potrzeb i korzyści;
- jest zobowiązany dostarczyć recenzję na formularzu w ustalonym terminie;
- recenzja kończy jednoznacznym stwierdzeniem co do odrzucenia tekstu, publikacji tekstu bez poprawek lub konieczności wprowadzenia wskazanych poprawek
- recenzowane prace mają charakter poufny i ujawnianie ich osobom nieupoważnionym jest niedopuszczalne;
- treść recenzji nie jest ujawniana publicznie;
- Recenzent nie sugeruje dodania do recenzowanego artykułu odsyłaczy do własnych prac;
- Autor otrzymuje recenzje w formie zanonimizowanej. Niedopuszczalna jest bezpośrednia interakcja między Autorem a Recenzentem.
- Recenzent nie posługuje się w procesie tworzenia recenzji narzędziami generatywnej AI.
Autorstwo i współautorstwo ↑
Wszystkie osoby wymienione w nagłówku zgłaszanego artykułu jako autorzy muszą mieć rzeczywisty i znaczący udział w powstaniu tekstu (projekcie, pomyśle, planowaniu, wykonaniu, interpretacji wyników).
Współautorem artykułu jest każdy, kto napisał niewielki nawet jego fragment, wniósł twórczy wkład w jego koncepcję lub układ, brał udział w projektowaniu badań naukowych. Współautorem nie jest osoba, która wykonywała czynności administracyjne (np. szef placówki naukowej, osoba pozyskująca środki do badań, osoba zbierająca dane lub wykonująca obliczenia statystyczne). Prawa do współautorstwa nie nabywa również konsultant, dzielący się swą wiedzą
Obowiązek podania nazwisk wszystkich współautorów leży po stronie autora zgłaszającego tekst do publikacji (autora korespondencyjnego). Redakcja czasopisma „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” nie wymaga procentowego określania wkładu danego współautora.
Nazwiska współautorów należy podawać w kolejności wg wkładu w powstanie artykułu (od największego) lub (w przypadku równego wkładu) w kolejności alfabetycznej. Po recenzji i decyzji o przyjęciu artykułu zmiana kolejności nazwisk współautorów w nagłówku, dopisanie bądź usunięcie współautora jest możliwe tylko w przypadku wykrycia nieprawidłowości, zgodnie z procedurami zalecanymi przez COPE.
Redakcja prowadzi korespondencję (np. w sprawie poprawek) tylko z autorem zgłoszonym jako korespondencyjny. Autor korespondencyjny ma obowiązek upewnienia się, że wszyscy współautorzy akceptują ostateczną formę artykułu po recenzjach i redakcji językowej.
Inne osoby, które miały możliwy do określenia wpływ (niespełniający warunków współautorstwa) na ostateczny kształt pracy (np. mentoring ogólny), powinny zostać wymienione w sekcji „Podziękowania” na końcu artykułu.
Autorem i współautorem artykułu może być tylko człowiek.
Wszyscy współautorzy artykułu składają własne podpisane oświadczenie.
Autor artykułu zobowiązuje się do odpowiedzi na recenzje i poprawki redakcyjne w wyznaczonym przez Redakcję terminie oraz deklaruje, że na wezwanie Redakcji dopełni obowiązku odpowiedzi na podjętą dyskusję lub polemikę.
Recykling tekstu/Autoplagiat ↑
Recykling tekstu (autoplagiat) ma miejsce, gdy fragmenty tego samego tekstu pojawiają się w więcej niż jednej publikacji danego autora (pokrywanie się fragmentów tekstu z wcześniej opublikowanymi pracami autora).
Redakcja czasopisma „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” będzie rozpatrywać każdy przypadek recyklingu tekstu indywidualnie, zarówno w przesłanym manuskrypcie, jak i ujawniony w już opublikowanym artykule. Decyzja będzie zależeć od stopnia i charakteru powtórzeń.
Na przykład akceptowalne może być pokrywanie się fragmentów tekstu się w części metodycznej artykułu badawczego (tj. odwołanie się do wcześniej zastosowanej metody), z cytowaniem oryginalnego artykułu i odpowiednimi przypisami. Jednakże powtórzenia nieopatrzone przypisami lub pojawiające się w sekcji wyników, dyskusji lub wniosków są niedopuszczalne. W przypadku gdy powtórzenie zostanie uznane za niewielkie, autorzy mogą zostać poproszeni o modyfikację nakładających się fragmentów i odesłanie do swoich poprzednich artykułów. Bardziej znaczące lub rozbudowane powtórzenia mogą skutkować odrzuceniem manuskryptu.
Jeśli powielanie tekstu zostanie odkryte w już opublikowanym artykule, konieczne może być:
- opublikowanie sprostowania (gdy w nowym artykule znajduje się wystarczająco dużo nowego materiału, aby uzasadnić jego publikację) lub
- wycofanie artykułu (gdy powielony tekst przedstawia wcześniej opublikowane dane, a w artykule nie ma wystarczająco dużo nowego materiału, aby uzasadnić jego publikację).
Polityka czasopisma w zakresie konfliktu interesów ↑
Autorzy ↑
Autorzy w momencie składania artykułów są zobowiązani do ujawnienia wszelkich konfliktów interesów, które mogłyby wpłynąć na wyniki badań lub ich interpretację. Wszystkie źródła finansowania powinny zostać ujawnione w artykule (w tym numer grantu lub identyfikacja innych źródeł finansowania). Redakcja BTiP nie przyjmuje artykułów sponsorowanych ani zawierających lokowanie produktu.
Redaktorzy ↑
W przypadku gdy artykuł zgłasza członek Redakcji lub Rady Naukowej, Redakcja podejmuje maksymalne wysiłki, aby zachować bezstronność w procesach redakcji i recenzji. Jeśli to możliwe, opiekę nad pracami dotyczącymi tego tekstu obejmuje inny Redaktor czasopisma, a osoba zgłaszająca zostaje wyłączona z procesu podejmowania decyzji związanych z tym tekstem.
Redakcja BTiP nie powołuje na Recenzenta członka Redakcji lub członka Rady Naukowej.
Recenzenci ↑
Stosowany jest model double-blind peer review, w którym recenzenci i autorzy nie znają swoich tożsamości. Artykuły trafiają do recenzentów w wersji zanonimizowanej, bez danych osobowych autorów. Jeśli jednak sama treść artykułu umożliwia identyfikację autora (np. w przypadku bardzo wąskiego, specjalistycznego tematu), recenzent zawiadamia redaktora naczelnego i podpisuje oświadczenie o braku konfliktu interesów lub rezygnuje z przygotowania recenzji. Przykłady sytuacji, w których może występować konflikt interesów między recenzentem a autorem:
- bezpośrednie relacje osobiste lub rodzinne,
- zwierzchność/podporządkowanie zawodowe,
- rywalizacja naukowa,
- bezpośrednia profesjonalna lub naukowa współpraca w ciągu dwóch lat poprzedzających rok przygotowania danego artykułu.
Rozpatrywanie skarg i odwołań ↑
Skargi i odwołania można składać na adres Redaktora Naczelnego: achodynski@uafm.edu.pl
W przypadku wpłynięcia skarg, zażaleń lub odwołań, szczególnie dotyczących złamania zasady bezstronności, Redakcja:
- ma obowiązek ich rejestrowania i archiwizowania;
- prosi o szczegółowe opisanie sprawy;
- ma obowiązek dochowania anonimowości osoby nadsyłającej, chyba że osoba ta jednoznacznie wyrazi chęć ujawienia jej danych;
- ma obowiązek odpowiedzieć pisemnie w terminie do 30 dni od daty wpłynięcia takiego dokumentu;
- w odpowiedzi uwzględnia co najmniej ocenę sprawy i opis podjętych lub planowanych przez Redakcję działań w związku ze sprawą.
Własność intelektualna ↑
Autor składający tekst do publikacji deklaruje w oświadczeniu, że artykuł:
- jest wynikiem samodzielnej, oryginalnej pracy twórczej Autora/Autorki,
- został przygotowany z poszanowaniem wszelkich praw osób trzecich i nie narusza jakichkolwiek praw, w tym autorskich praw majątkowych i osobistych, a także dóbr osobistych tych osób
W przypadku, gdy artykuł zawiera poza warstwą słowną także włączone jako materiały dodatkowe inne utwory (np. fotografie, ilustracje, rysunki), których Autor/ka nie jest twórcą, dotychczas niepublikowane i nieudostępniane w jakikolwiek sposób, i których publikacja wymaga zgody na ich wykorzystanie udzielonej przez osoby dysponujące prawami do nich, Autor/ka dodatkowo oświadcza, że uzyskał/a wszelkie niezbędne do ich publikacji pisemne zgody, w tym na ich zwielokrotnienie i rozpowszechnienie w przedmiotowym Utworze
Autorzy obowiązani są zawsze wskazywać inne publikacje i źródła, które zostały przez nich wykorzystane przy tworzeniu artykułu. Powołując się na dane lub słowa innych osób, powinni używać stosownych oznaczeń wskazujących na cytowanie (cudzysłów i odpowiedni odsyłacz).
Polityka AI ↑
Redakcja czasopisma „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” (dalej BTiP) dostrzega zarówno szybki rozwój narzędzi AI i ich przydatność, gdy są używane odpowiedzialnie, jak i ryzyka i zagrożenia z nimi związane.
Narzędzia AI: wspomagające i generatywne ↑
Narzędzia wspomagające (wspomagająca AI) ↑
Wspomagające narzędzia AI podpowiadają, poprawiają i ulepszają treści stworzone przez człowieka (np. sygnalizowanie błędów pisowni, ortograficznych i gramatycznych, proaktywne podpowiadanie kolejnego słowa lub frazy). Treści stworzone przez człowieka, ale udoskonalone za pomocą tego rodzaju narzędzi, są uznawane za „wspomagane przez AI”.
Narzędzia generatywne (generatywna AI) ↑
Termin ten odnosi się do narzędzi takich jak ChatGPT, Copailot lub Dall-e, które generują treści w postaci tekstu, obrazów lub tłumaczeń. Taka treść, nawet jeśli zostanie następnie znacząco zmieniona przez człowieka, będzie uważana za „treść wygenerowaną przez sztuczną inteligencję”.
Zasady dotyczące autorów ↑
- Niedopuszczalne jest używanie narzędzi generatywnej AI do tworzenia lub modyfikowania tekstu i obrazów w przesłanych artykułach. Redakcja BTiP nie przyjmuje artykułów wygenerowanych przez narzędzia AI w całości ani w żadnej części.
- Autorem artkułu zgłaszanego do BTiP może być tylko człowiek.
- Narzędzie AI nie może być uznawane za autora ani współautora artykułu.
- Autor zgłaszający artykuł wypełnia i podpisuje stosowne oświadczenie, obejmujące zapewnienie, że narzędzia generatywnej AI nie zostały użyte do tworzenia i modyfikowania treści artykułu (tekstu ani obrazu):
„Autor oświadcza, że artykuł jest wynikiem jego samodzielnej, indywidualnej twórczości i nie korzystał przy jego tworzeniu z jakichkolwiek narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, w szczególności do generowania całego tekstu lub partii tekstu, generowania i modyfikowania obrazów, generowania fałszywych lub wprowadzających w błąd cytowań lub źródeł”.
- Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za treść i oryginalność zgłoszonego tekstu.
- W przypadku przeprowadzenia przy użyciu narzędzi generatywnej AI badania przywołanego w pracy (np. symulacji) lub jeżeli użycie narzędzi AI stanowi część projektu badawczego lub metod badawczych, autor zobowiązany jest oznaczyć ten fakt w publikacji (np. w przypisie) i szczegółowo opisać funkcję i zakres użycia tych narzędzi.
- BTiP dopuszcza stosowanie przez autorów wspomagających narzędzi AI i nie wymaga zawarcia informacji o tym w zgłoszeniu ani w samym artykule.
Zasady dotyczące tłumaczeń ↑
- Redakcja BTiP nie przyjmuje artykułów tłumaczonych w całości lub w części maszynowo (machine translation). Jesteśmy przekonani, że dostępne narzędzia AI nadal nie są w stanie zastąpić tłumacza-człowieka
- Tylko człowiek może być autorem tłumaczenia i jest odpowiedzialny za jakość tłumaczenia.
- Zgłoszenie artykułu tłumaczonego z oryginalnego języka na inny musi zawierać dane o autorze tłumaczenia.
- Informacja o autorze tłumaczenia zostanie podana w publikowanym artykule.
- Jeśli autorem tłumaczenia jest autor artykułu, musi być to wyraźnie zaznaczone w zgłoszeniu.
- Redakcja BTiP korzysta z systemu antyplagiatowego Plagiat.pl z funkcją wykrywania treści wygenerowanych przez AI.
- Dopuszcza się tłumaczenie wykonane przez człowieka z użyciem komputerowych narzędzi wspomagających (computer-assisted translation). Każde takie tłumaczenie musi zostać dodatkowo przejrzane i zweryfikowane przez człowieka, by uniknąć błędów i niezręczności wynikających z niezrozumienia kontekstu i intencji twórcy oraz specyfiki języka oryginału.
Zasady dotyczące stosowania narzędzi AI przez redaktorów ↑
- Redaktorzy BTiP nie stosują narzędzi generatywnej AI do realizacji zadań związanych z procesem wydawniczym. Ocena zgłoszonych artykułów na każdym etapie, wszelkie prace edytorskie i korespondencja są prowadzone przez ludzi.
- Redakcja BTiP korzysta z systemu antyplagiatowego Plagiat.pl z funkcją wykrywania treści wygenerowanych przez AI. Raport systemu jest oceniany i weryfikowany przez człowieka.
Zasady dotyczące stosowania narzędzi AI przez recenzentów ↑
- Autorem recenzji może być tylko człowiek.
- Zabronione jest stosowanie narzędzi AI do generowania recenzji.
- Recenzowanie artykułu naukowego wiąże się z odpowiedzialnością, którą można przypisać wyłącznie człowiekowi. Recenzenci nie powinni korzystać z technologii generatywnej sztucznej inteligencji ani technologii wspomaganych przez AI przy tworzeniu recenzji.
- Recenzent ponosi pełną odpowiedzialność za treść z recenzji.
Zasada poufności ↑
- Nadesłany artykuł jest traktowany jako dokument poufny.
- Redaktorzy i recenzenci muszą zachować poufność procesu recenzji.
- Redaktorzy i recenzenci nie mogą przesyłać otrzymanego artykułu ani jego fragmentów do narzędzi generatywnej AI, takich jak ChatGPT i Copilot, ponieważ może to naruszać poufność i prawa autorskie. Nie mogą również udostępniać informacji o przesłanych artykułach ani wykonanych recenzjach w narzędziach generatywnej AI, nawet jeśli miałoby to na celu jedynie poprawę pisowni lub stylu i czytelności.
System antyplagiatowy ↑
Wszystkie artykuły przeznaczone do publikacji na łamach czasopisma są skanowane w celu wykrycia ewentualnego plagiatu przy użyciu sytemu antyplagiatowego iThenticate (Crossref Similarity Check). Nie przyjmuje się sztywnych progów procentowych określających plagiat. Każdy raport systemu jest indywidualnie analizowany i oceniany przez Redakcję. Każde zapożyczenie z innej publikacji musi być opatrzone odpowiednim przypisem.
Dyskusje i korekty po opublikowaniu tekstu. Wycofanie artykułu ↑
Redakcja czasopisma „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” rozważy wycofanie artykułu, jeśli:
- uzyska wyraźne dowody na to, że wyniki są niewiarygodne z powodu poważnego błędu (np. błędnego obliczenia) albo zostały sfałszowane (np. dane) lub zmanipulowane (np. obrazy)
- artykuł stanowi plagiat, który nie został wykryty podczas kontroli antyplagiatowej przed publikacją
- wyniki były wcześniej publikowane w innym miejscu i nie podano prawidłowego źródła lub nie uzyskano zgody na ponowną publikację
- jest to przypadek publikacji redundantnej (recykling artykułu, autoplagiat)
- zawiera materiały chronione prawem autorskim lub dane wykorzystane bez zezwolenia
- doszło do naruszenia praw autorskich lub istnieje inny poważny problem prawny (np. zniesławienie, naruszenie prywatności, naruszenie danych osobowych)
- artykuł opisuje nieetyczne badania
- artykuł został stworzony z wykorzystaniem generatywnych narzędzi sztucznej inteligencji, w szczególności do generowania całego tekstu lub jego fragmentów, generowania i modyfikowania obrazów, generowania fałszywych lub wprowadzających w błąd cytatów lub źródeł
- autor(zy) nie ujawnili przed publikacją poważnego konfliktu interesów, który zdaniem redaktorów mógłby niewłaściwie wpłynąć na interpretację pracy lub zalecenia redaktorów i recenzentów
Każdy taki przypadek będzie rozpatrywany oddzielnie i szczegółowo. Ostateczną decyzję o wycofaniu artykułu podejmuje redaktor naczelny.
Nr 2 (2025)
Opublikowane: 2026-04-15
eISSN: 2451-0718
10.31749/2451-0718-btip
English
Język polski