Zamknięty krąg? Dostępność – retoryka – film. Recepcja polskich filmów dokumentalnych o sztuce

Iwona Grodź

doi:10.31749/2451-0858-SaS-2026-202

Published: 2026-07-10

Vol. 26 (2026)

Closed circle? Accessibility – rhetoric – film. Reception of Polish Documentary Films about Art

Iwona Grodź

Section: Political Science and Public Administration

https://doi.org/10.31749/2451-0858-SaS-2026-202

Abstract

In an era of ostensibly unrestricted digital openness and cultural inclusivity, access to documentary films on art in Poland remains significantly constrained – not only for technological or sensory reasons, but above all due to educational and economic barriers. The aim of this article is to examine the contradiction between the rhetoric of accessibility and the actual accessibility of Polish documentary films devoted to art and artists.

The study addresses the following research questions. How do cultural institutions and film producers in Poland conceptualize and communicate the economic accessibility of films about art? What are the actual mechanisms that limit access to such content, including pricing policies, licensing restrictions, geographical availability and forms of digital exclusion? Does an alternative, grassroots infrastructure of access to Polish art documentaries exist, and if so, in what ways does it operate? Finally, how might the concept of accessibility be redefined within the broader framework of the political economy of culture? To address these questions, the study employs a mixed-methods approach, combining an analysis of scholarly discourse on the subject with survey-based empirical research.

Keywords:

audiovisual culture reception , participation economy , cultural infrastructure , documentary circulation , access policy

Download files

PDF (Język polski)

Citation rules

Grodź, Iwona. “Closed Circle? Accessibility – Rhetoric – Film. Reception of Polish Documentary Films about Art”. Państwo I Społeczeństwo State and Society, vol. 26, July 2026, p. 202, doi:10.31749/2451-0858-SaS-2026-202.

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Adamczak, M. (2014). Obok ekranu. Perspektywa badań produkcyjnych a społeczne istnienie filmu, Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Adamczak, M., & Klejsa, K. (red.) (2015). Wokół zagadnień dystrybucji filmowej, Wydawnictwo Biblioteki Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej.
Google Scholar

Arnold, S. (2016). Netflix and the Myth of Choice/Participation/Autonomy. [W:] K. McDonald, D. Smiths-Rowsey (eds.). The Netflix Effect: Technology and Entertainment in the 21st Century, Bloomsbury Academic, s. 49–62. DOI: https://doi.org/10.5040/9781501309410.ch-004
Google Scholar

Baker, C.E. (2007). Media concentration and democracy: why ownership matters, Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511810992
Google Scholar

Bartosiewicz, A., & Orankiewicz, A. (2019). Współczesny rynek dystrybucji kinowej w Polsce. Kwartalnik Filmowy, 108, s. 232–242, https://doi.org/10.36744/kf.197. DOI: https://doi.org/10.36744/kf.197
Google Scholar

Chan, F. (2011). The International Film Festival and the Making of a National Cinema. Screen, 52(2), s. 253–260, https://doi.org/10.1093/screen/hjr012. DOI: https://doi.org/10.1093/screen/hjr012
Google Scholar

Cieślak, Z., & Jaworowski, M. (2018). Widz kinowy w Polsce, Raport z badania przeprowadzonego dla Filmweb Sp. z o.o. Polski Instytut Sztuki Filmowej.
Google Scholar

Gaw, F. (2022). Algorithmic Logics and the Construction of Cultural Taste of the Netflix Recommender System. Media, Culture and Society, 44(4), s. 706–725, https://doi.org/10.1177/01634437211053767. DOI: https://doi.org/10.1177/01634437211053767
Google Scholar

Jaciow, M., Gałuszka, J., Wolny, R., Kucia, M., Kaczmarzyk, J., & Dąbrowski, P. (2011). Rynek audiowizualny w Polsce – diagnoza i perspektywy rozwoju (dla subrynku kinematografii), Fundacja „Edukacja Bez Granic”.
Google Scholar

Kleśta-Nawrocki, R. (2020). Demokratyzacja kultury współczesnej: między teoriami a praktykami, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Konieczna, E. (2015). Kompetencje do odbioru filmów dokumentalnych. Na przykładzie analizy narracji studentów pedagogiki. Kultura i Edukacja, 3, s. 176–191, https://doi.org/10.15804/kie.2015.03.09.
Google Scholar

Kożuchowski, T., Morozow, I., Sawka, R. (2019). Społeczny wymiar tworzenia filmu w Polsce, [Wydawnictwo Biblioteki Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera].
Google Scholar

Kucharski, K. (2002). Kino plus: film i dystrybucja kinowa w Polsce w latach 1990–2000, Oficyna Wydawnicza Kucharski.
Google Scholar

Kucia, K. (2016). Nowe formy dystrybucji polskich filmów fabularnych. Studia Medioznawcze, 3(66), s. 109–118, https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2016.66.455. DOI: https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2016.66.455
Google Scholar

Lis, B., & Kietlińska, B. (2024). Co sektor filmowy w Polsce wie na temat dostępności? Raport z badań, Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu.
Google Scholar

Lis, B., & Walczyk, J. (oprac.) (2024). Dostępność i uczestnictwo w kulturze w Polsce, współKongres Kultury.
Google Scholar

Majewska, B. (2017). Analiza interesariuszy polskiego rynku filmowego. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, 1(25), s. 140–155. DOI: https://doi.org/10.17512/znpcz.2017.1.1.13
Google Scholar

Materska, K., Chuchro, E., & Sosińska-Kalata, B. (red.) (2008). Organizowanie środowiska informacji i wiedzy, Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.
Google Scholar

Morozow, I. (2019). Perspektywa produkcyjna w badaniach polskiego filmu dokumentalnego. Kwartalnik Filmowy, 108, s. 190–202, https://doi.org/10.36744/kf.191. DOI: https://doi.org/10.36744/kf.191
Google Scholar

Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów (2022). Prawne aspekty digitalizacji i udostępniania zbiorów muzealnych przez internet. Oprac. wyd. 2 Z. Zawadzka, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów.
Google Scholar

Parvulescu, C., & Hanzlík, J. (2021). The Peripheralization of East-Central European Film Cultures on VOD Platforms. Iluminace, 33(2), s. 5–25. DOI: https://doi.org/10.58193/ilu.1700
Google Scholar

Pluszyńska, A., Kopeć, K., & Laberschek, M. (red.) (2022). Badania w sektorze kultury. Dostępność, Wydawnictwo Attyka.
Google Scholar

Schleser, M. (2022). Smart storytelling. Studies in Documentary Film, 16(2), s. 97–113. DOI: https://doi.org/10.1080/17503280.2022.2048230
Google Scholar

Skowronek, B. (2007). Konceptualizacje filmu i jego oglądania w języku młodzieży. Studium kognitywno-kulturowe, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Google Scholar

Tsitsou, L., Rana, H., & Wessels, B. (2022). The Formation of Film Audiences: Conference Proceedings, University of Sheffield: The Digital Humanities Institute.
Google Scholar

Vail, J., Heath, T., Dickson, L.-A., Finkel, R. (2023). Film festivals on the small screen: Audiences, domestic space, and everyday media. [W:] M. de Valck, A. Damiens (eds.). Rethinking Film Festivals in the Pandemic Era and After, Palgrave Macmillan, s. 81–100, https://doi.org/10.1007/978-3-031-14171-3_5. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-14171-3_5
Google Scholar

Vallejo, A., & Winton, E. (eds.) (2020). Documentary Film Festivals, vol. 2: Changes, Challenges, Professional Perspectives, Palgrave Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-17324-1
Google Scholar

Wotlińska, A. (2022). W poszukiwaniu źródeł dostępności – czy akty prawne zmienią organizację kultury, także społecznej? Connecting Audiences. Polska, 5, s. 38–48, https://rok.amu.edu.pl/wp-content/uploads/2025/05/Connecting-Audiences-Polska-52022.pdf [dostęp: 12.05.2026].
Google Scholar

Wróblewska, A. (2014). Rynek filmowy w Polsce, Wydawnictwo Wojciech Marzec.
Google Scholar

Zajiček, E. (2009). Poza ekranem. Polska kinematografia w latach 1896–2005, Stowarzyszenie Filmowców Polskich.
Google Scholar